Omgevingswet

Geactualiseerd 07 juli 2020

Raadpleeg verder de nieuwe site
www.beterzeist.com

INHOUDSOPGAVE

Uitstel invoering Omgevingswet
Uitwerking opzet participatie
Opzet proces omgevingsvisie Zeist
Manifest Toekomst van Zeist 2019
Studiebijeenkomst Beter Zeist 2018
Provincie en Omgevingswet

UITSTEL INVOERING OMGEVINGSWET
De coronacrisis vormde voor het Rijk een mooi argument om zonder gezichtsverlies de invoering van de nieuwe Omgevingswet voor de zoveelste keer uit te stellen. Het was binnenskamers wel duidelijk dat het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) nog onvoldoende was ontwikkeld. Het is niet duidelijk wanneer de wet wel zal worden ingevoerd. Dat is afhankelijk van de volgende criteria:

  1. Mate van stabiliteit van de wetgeving;
  2. Voortgang op het DSO;
  3. Voortgang van de implementatie bij de bevoegde gezagen (van de overheden), zie verder de brief d.d. 1 april 2020 (geen grap).

Wat het uitstel voor invloed heeft op het ontwikkelproces in Zeist is nog onduidelijk. De gemeente Zeist loopt erg achter met de voorbereiding van de Omgevingsvisie Zeist en de bijbehorende uitwerking in het Omgevingsplan en de Verordening Fysieke Leefomgeving. Ook kan door de coronacrisis vrijwel geen aandacht worden gegeven aan burgerinvloed op de belangrijke beleidskeuzen voor de toekomst. Dat staat op gespannen voet met een door de Eerste Kamer aangenomen motie. Daarin wordt de regering opgeroepen om in het Invoeringsbesluit Omgevingswet een regeling participatiebeleid op te nemen. Daarin wordt vastgelegd hoe participatie wordt vormgegeven en welke eisen daarbij gelden, zie de motie.

Op 23 april 2020 heeft het college de participatie- en inspraaktrajecten voor de Zeister Omgevingsvisie en de provinciale omgevingsvise uitgesteld tot tenminste na het zomerreces, zie de brief. In hoeverre de gemeente dan nog dit jaar met de voorbereiding van de Ongevingsvisie gereed kan komen is daarmee zeer de vraag.

Provincale beoordeling omgevingsbeleid Zeist
Tussentijds is een beoordeling binnengekomen over de resultaten van een beoordeling vanwege de provincie van de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving confrom het Omgevingsrecht, het zgn. VTH-beleid. Dit beleid gaat over de taken vanuit de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) zoals bouwen, slopen en monumenten maar ook de bijzondere wetten en verordeningen zoals drank en horeca. Over de perioden 2016/2017 en 2017/2018 luidde de beoordeling ‘niet adequaat’, zie de collegebrief d.d. 14 april 2020 over de interbestuurlijke beoordeling. De reden hiervan was het ontbreken van een actueel en vastgesteld beleid. De provincie verzoekt ons onder andere om het milieubeleid te actualiseren. Daarom heeft het college in 2019 het  VTH-beleid vastgesteld inclusief een uitvoeringsprogramma voor 2019/2020.
terug naar top

UITWERKING OPZET PARTICIPATIE OMGEVINGSVISIE
In de loop van januari 2020 heeft de gemeente een uitgebreide toelichting gegeven op het beoogde participatieproces. Gezien het uitstel van de invoering van de Omgevingswet zijn de geplande bijeenkomsten op 14 en 30 maart afgelast. Daar zouden allerlei stakeholders uit buurten en wijken hun waarden kunnen aangeven op de kaart van Zeist. Die waarden zouden dan in april besproken worden tijdens 5 wijkbijeenkomsten in de gemeente. De resultaten daarvan moeten input leveren voor de eerste versie van de Omgevingsvisie Zeist die per 1 januari wordt gebruikt. Via het digitale platform OmZeist, maar ook via facebook en sociale media kunnen Zeistenaren toch nog inbreng leveren en waarden op de kaart zetten.

U kunt dus invloed uit oefenen op uw woon- en leefomgeving door op de kaart aan te geven welke waarden u in Zeist belangrijk vindt, zie verder voor de kaart. Als achtergrondinformatie voor de bepaling van de waarden kunt u gebruik maken van de gezamenlijke oproep van Stichting Beter Zeist en de groene organisaties om Zeist mooi en groen te houden. Een uitgebreider overzicht staat in het gezamenlijke Manifest Toekomst van Zeist.

Van Inspraakverordening naar Participatieverordening
Op 20 januari 2020 heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) een concept-Modelverordening Participatie en Inspraak gepubliceerd. Hierbij ook het commentaar van Stichting Beter Zeist op het concept. De modelverordening van VNG sluit aan op de motiedie begin 2020 over het Invoeringsbesluit Omgevingswet door de 1ste kamer is aangenomen. De motie gaat over het verplichten van overheden om hun participatiebeleid vorm te geven en en welke eisen daarbij gelden.

Met de voorgenomen wijziging van art 150 Gemeentewet ontstaat voor gemeenten de plicht om de inspraakverordening om te bouwen naar een participatieverordening. Het wetsvoorstel ‘Wet versterking participatie op decentraal niveau’ regelt dat het decentraal bestuur inwoners in staat stelt te participeren bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid. Daarvoor wordt de regeling over inspraak in de Gemeentewet, Provinciewet, Waterschapswet en WolBES uitgebreid naar participatie. Daarnaast wordt het uitdaagrecht wettelijk verankerd. Zie hier de tekst van de Wet versterking participatie op decentraal niveau.

Situatie in Zeist
Op 6 juli hebben Beter Zeist en de groene organisaties een brandbrief over kwaliteit van de participatie en inspraak in Zeist. Zij hebben daar grote zorgen over ook gezien de grote beleidsveranderingen op het gebied van ruimtelijke ordening. Zo organiseert het college geen goede eind-inspraak meer over door de raad vast te stellen kaderstellende visies. De mogelijkheden om vanuit de samenleving voldoende in te kunnen spelen op deze besluiten, schieten daarom tekort, zie de
brief.
Al eerder hadden de 3 organisaties een brief gestuurd over de gewenste betrokkenheid van de samenleving bij het opstellen van de Mobiliteitsvisie Zeist en idem over de actualisatie van de Woonvisie.

Inmiddels heeft het college wel “vasthouden aan de ambitie om als college, raad en organisatie te groeien in participatie.” Het wil de activiteiten uitvoeren, zoals vastgelegd in hoofdstuk 1, actie 2 van het Uitvoeringsprogramma 2019-2022 (UVP), zie de brief met bijlage. Hierop zullen zullen Beter Zeist en de groene organisaties nog een gezamenlijke reactie geven. Overigens speelt de ontoereikende participatie en inspraak al meer dan 15 jaar, maar de situatie is nog nauwelijks verbeterd. Het lijkt op de groei van een bonsaiboom. Wat betekent de ambitie in de praktijk en is deze dan nog wel geloofwaardig voor de inwoners?
Terug naar top

PROCES OMGEVINGSVISIE ZEIST

Al minstens vier jaar heeft de gemeente Zeist gewacht met het samen met haar inwoners opstellen van een Omgevingsvisie Zeist zoals bedoeld volgens de komende Omgevingswet. Andere gemeenten, zoals Utrechtse Heuvelrug, zijn veel verder met het betrekken van de bevolking bij de visie- en planvoorbereiding. Ondertussen werden in Zeist wel allerlei visies vastgesteld of vergaand voorbereid over deelonderwerpen en idem visies en programma’s in regionaal verband onderschreven. Eindelijk is het college zo ver dat ook de bevolking wordt geraadpleegd. Bijgaand het Procesvoorstel en het Raadsvoorstel voor de Ronde Tafel van 12 december 2019. Op 10 december 2019 publiceerde het college ook een Ambitiedocument Cultureel Erfgoed dat verwerkt kan worden in de omgevingsvisie en het omgevingsplan.

Toen zijn inspraakreacties gegeven door Stichting Milieuzorg Zeist e.o., vereniging Werkgroep Natuurlijk Zeist-West, Vereniging Lyceumkwartier Zeist, Stichting Beter Zeist en een inwoner. De kritiek is vooral dat:
– voor burgerparticipatie en inspraak veel te weinig tijd is ingeruimd;
– de afweging van waarden en belangen aan de bevolking voorbij gaat;
– de conceptkaders vroegtijdig per 1 januari 2021 rechtskracht (dreigen te) krijgen;
– het onduidelijk is hoe de evaluatie tijdens en na het proces zal plaatsvinden.

Over de wenselijkheid van burgerparticipatie is daarna door 3 van de bovengenoemde  organisaties, waaronder Stichting Beter Zeist, een brief naar de Raad gestuurd. Deze werd op 13 januari gevolgd door een 2e brief waarin de raad wordt opgeroepen het procesvoorstel te amenderen ten behoeve van uitstel van het rechtsgeldig gebruik van de omgevingsvisie en andere beleidskaders. Op 13 januari volgde ook een (nogal ontwijkende) beantwoording van de vragen van de insprekers tijdens de Ronde Tafel.

Op 14 januari 2020 zal de raad over het voorstel besluiten. Die besluit daarover zonder al te beschikken over de toegezegde notitie van de burgemeester over de burgerparticipatie t.b.v. het proces. Zonder aanpassingen van het voorstel of harde toezeggingen over burgerparticipatie en uitstel van het gebruik van de omgevingskaders dreigt de bevolking grotendeels buitenspel te staan. Ook kan de huidige rechtszekerheid over de leefomgeving worden aangetast met ingrijpende gevolgen voor de omgevingkwaliteiten van Zeist.
Terug naar top

MANIFEST TOEKOMST VAN ZEIST 2019

Stichting Beter Zeist en de groene organisaties willen graag een brede dialoog over actuele thema’s. Zo worden momenteel op regionaal niveau allerlei afspraken gemaakt over verstedelijking om tot een “Metropoolregio Utrecht” te komen. Die afspraken hebben (ook) in Zeist ingrijpende gevolgen voor bouwoppervlak, economische ontwikkeling, ruimte, groen en landschap, energieopwekking en mobiliteit. Maar welke inwoner van Zeist weet eigenlijk het fijne van die regionale afspraken, wat ze concreet voor hem/haar betekenen en wat voor invloed hij/zij er nog op heeft?

Om bewustwording en invloed te vergroten pleiten we (de organisaties) voor een brede dialoog met de bevolking, zodat we gezamenlijk tot een toekomstvisie voor Zeist komen. Met oog voor particuliere en algemene belangen, op korte en langere termijn. Andere gemeenten zijn al veel verder met zo’n dialoog over de belangrijke waarden van hun omgeving. Straks loopt Zeist achter de feiten aan en kan weinig meer worden veranderd aan gemaakte afspraken. Kortom, wat wil de bevolking zelf en hoe is dat te realiseren?

Een eerste aanzet tot meningsvorming staat in het Manifest Toekomst van Zeist van 24 november 2019. Komend voorjaar willen we de aanbevelingen van het manifest samen met andere visies met de samenleving bespreken met als doel een maatschappelijk gedragen Omgevingsvisie. Zo’n visie is verplicht volgens de nieuwe Omgevingswet die begin 2021 ingaat. We proberen daarbij aan te sluiten op de nog komende initiatieven van de gemeente. We nodigen je van harte uit om ook mee te spreken. Geef je alvast op via beterzeist@gmail.com.
Terug naar top

STUDIEBIJEENKOMST BETER ZEIST 2018

Over dit onderwerp hield Stichting Beter Zeist op 5 februari 2018 in de Trouwzaal van het gemeentehuis een studiebijeenkomst, zie de informatie vooraf . Daarmee gaf het platform van buurten en dorpen het startschot voor de voorbereiding van de invoering van de wet in Zeist. Aanwezig waren belangstellenden vanuit buurt-, dorps- en milieuorganisaties en verder raadsleden, de gemeente, architecten en marktpartijen.

Wie weet nog de weg in de wetten voor onze woon- en leefomgeving? Denk bijvoorbeeld aan milieukwaliteit en veiligheid, duurzaamheid, natuur en landschap, monumentenzorg. De nieuwe omgevingswet moet daar het antwoord op geven. Deze is al door de Eerste Kamer aangenomen en ze zal in 2021 geleidelijk worden ingevoerd met een overgangstermijn tot 2029.

Wat gaat er veranderen?
De wet gaat uit van het principe “decentraal wat kan, centraal wat moet”. 26 Specifieke wetten worden vervangen door een samenhangende wet. Ook vermindert het aantal regelingen van 120 naar 4. Verder komt er per gemeente 1 integrale omgevingsvisie en 1 omgevingsplan in plaats van de structuurvisie en de vele bestemmingsplannen. Gemeenten kunnen nu al experimenteren met de nieuwe wet.

Zo wil de overheid de regeldruk verminderen. De hoop is dat daarmee ook flexibeler en sneller op maatschappelijke ontwikkelingen kan worden ingespeeld. De overheid kan een stapje terug doen en gaat meer vertrouwen op het overleg tussen direct belanghebbenden zoals burgers, maatschappelijke organisaties en marktpartijen. Ook komt er een digitaal loket (“digitaal stelsel met informatiehuizen”) voor de uitvoering van de wet.

Over de wet en de mogelijke gevolgen ervan sprak Gelinde Groeneveld van de gemeente. Na de pauze gaf Henk van Kempen van bureau Los Stadomland een presentatie over hoe je kunt komen tot een Omgevingsvisie. Zo’n visie met omgevingsdoelen voor een gebied vormt de grondslag voor het Omgevingsplan van een gemeente. De doelen geven aan wat belangrijk is voor de gemeente en wat voor gemeente zij wil zijn. De visie komt in de plaats van de vele bestemmingsplannen die nu nog gelden. Een omgevingsplan omvat echter ook andere onderwerpen, zoals gezonde leefomgeving, veiligheid en duurzaamheid.

Vragen en aandachtspunten
Tijdens de druk bezochte bijeenkomst werden allerlei vragen gesteld over de mogelijke gevolgen van de wet. Een greep uit de vragen:

  • Wie bewaakt het algemeen belang als de overheid meer terugtreedt, toch nog de overheid vooraf of achteraf?
  • Op welke wijze worden de omgevingskwaliteiten en streefwaarden bepaald?
  • Hoe komt de afstemming met andere gemeenten en hogere overheden tot stand?
  • Wat wordt de rol van de maatschappelijke organisaties? Hebben ze voldoende informatie en deskundige mensen voor hun bijdragen? En zal de burgerparticipatie straks goed worden vorm gegeven?
  • Wordt de cultuurverandering die nodig is voor de invoering niet onderschat?
  • Tast de flexibiliteit van de nieuwe wet de bestaande rechtszekerheid van de burger en belanghebbenden te veel aan?

Verder werd aangegeven dat digitalisering op zich geen oplossing voor problemen is. Eerst moeten de processen goed worden beschreven en vastgelegd. Bovendien gaat het om een enorme, complexe operatie. De kosten ervan kunnen juist dan oplopen. Willen de ambities van de omgevingswet de komende 10 jaar worden gerealiseerd dan is er veel werk aan de winkel.

Vervolg burgerinitiatief
Tijdens de bijeenkomst werden veel punten geagendeerd waarop helderheid moet komen. Volgens de nieuwe wet heeft de gemeente voldoende vrijheid om daarin haar eigen keuzen te maken. Vandaar dat Stichting Beter Zeist wil meewerken aan een project om de invoering van de wet in Zeist zo goed mogelijk voor te bereiden. Dat zou moeten gebeuren in samenwerking met de gemeente en andere belanghebbenden.

Tot nu toe is van de gevraagde samenwerking niets terecht gekomen. Wel dient de gemeente buiten het zicht van burgergroeperingen allerlei wensen over verdere verstedelijking in bij de provincie en in het landelijk overleg over infrastructuur, ruimte en transport. Dat leidt dan weer tot beleid dat grote invloed zal hebben op Zeist. Via die U-bocht constructie staan de burgers straks buitenspel en kunnen zij hooguit nog over uitvoeringsvarianten praten, zie verder hieronder.
Terug naar top

PROVINCIE EN OMGEVINGSWET

In 2017 is de provincie Utrecht een proces gestart om te komen tot een omgevingsvisie en omgevingsverordening. Die zou op interactieve wijze met belanghebbenden worden opgesteld. Begonnen werd met de lange termijnvisie omgevingswet 2050, ‘Horizon 2050’. De startbijeenkomst daarvoor in de Jaarbeurs werd gevolgd door een publieksenquête én vervolgens door een aantal themabijeenkomsten. Tijdens de slotbijeenkomst op Woudschoten zijn de belangrijkste uitkomsten van Horizon 2050 gepresenteerd.

De bewoners vinden volgens de resultaten van de provinciale enquête natuur/groen het belangrijkst Het perspectief van de provincie is echter vooral gericht op economische groei, extra veel huizenbouw en mobiliteit. Dit gaat uiteraard ten koste van het groen en de woon- en leefomgeving wat de huidige bewoners juist niet willen. Volgens de provincie kan echter alles worden gecombineerd: natuur, groen, huizen en wegen. Dat is iets wat in de Zeister raad ook steeds wordt beweerd. Verder zorgt een extra impuls in deze regio en andere randstadregio’s voor minder regionale ontwikkeling van de buitengebieden van Nederland.

Na de presentatie van Horizon 2050 werden derden niet meer betrokken bij het Koersdocument van gedeputeerde Staten voor het opstellen van de provinciale Omgevingsvisie. Dit gebeurde terwijl in de komende omgevingswet een dergelijke participatie juist een voorwaarde is.
Over de in de commissie van Provinciale Staten ingediende Koersdocument heeft Stichting Milieuzorg Zeist e.o. en IVN De Bilt op eigen initiatief een inspraakreactie ingestuurd. Voor de vergadering van de Provinciale Staten van 10 december 2018 hebben de vereniging Werkgroep Natuurlijk Zeist-West en Stichting Beter Zeist ook nog bijdragen aangeleverd.

Dat was mede aanleiding voor een motie van de PvdA-fractie die werd aangenomen. In de motie wordt het volgende verzocht: “Bij het opstellen van de Omgevingsvisie 3 mogelijke groeiscenario’s met 100.000, 140.000 en 180.000 extra woningen tot 2050 uit te werken naar de betekenis op de kwaliteiten van de provincie en hoe daar sturing op te kunnen geven.”

Omslag van het Koersdocument

De provincie wil bij het opstellen van de Omgevingsvisie de samenleving wel weer actief betrekken. Dat blijkt uit hoofdstuk 4.8 van het in december door Provinciale Staten vastgestelde Koersdocument. Maar dan ligt uitgestippelde ‘Koers’ dus wel al vast, al biedt de aangenomen motie wel wat mogelijkheden. Voor het overige geeft de provinciale site informatie over de omgevingswet:

Invloed van landelijk beleid op provinciale omgevingsvisie
Overigens heeft ook het landelijk beleid invloed op de provinciale omgevingsvisie. Dat geldt zeker voor het toekomstige meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (Mjp IRT). De gemeente verwacht daarvan een oplossing voor de (te verwachten) capaciteitsproblemen voor de woningbouw en mobiliteit. Verder gaat het om het doortrekken van de Uithoflijn, het realiseren van een P+R Mooi Zeist, een goede fietsverbinding met het USP, de intercitystatus van het treinstation Driebergen-Zeist en de doorontwikkeling van station Driebergen-Zeist als regionaal knooppunt (mobiliteit, wonen, werken en recreatie). Kortom: de gemeente Zeist wil een graantje meepikken uit de verwachte Rijksruif voor de Metropoolregio Utrecht. Wel zal dan nog een Milieu Effect Rapportage (MER) t.b.v. de provinciale omgevingsvisie moeten worden uitgevoerd. zie voor de documenten de rubriek. Zie ook de plannen van de provincie c.q. U10 over mobiliteit.

In 2019 heeft het Sociaal Cultureel Planbureau een rapport uitgebracht met in hoofdstuk 13 een thematische verkenning van Het Nederlandse Landschap en de Nederlandse identiteit. Daar staat instructieve informatie in o.a. gespecificeerd naar leeftijdscategoerie, landsdeel en achtergrond. Figuur 13.2 op pagina 28 laat zien dat 75% van de Nederlanders zich verbonden voelt met het landschap, maar dat dat voor ouderen (65 jaar e.v.) meer geldt dan voor jongeren (15-24 jaar), namelijk 86% t.o.v. 59 %. Dat heeft vooral te maken met de ervaring van jongeren met de verstedelijking en met de vakanties die in het buitenland worden doorgebracht. Ook kan niet worden gesproken van Het Nederlandse Landschap: Zeeuwen apprecieren in het algemeen een ander landschap dan Drenten etc.
Terug naar top