Overige samenwerking

Geactualiseerd 11 oktober 2016

Met gemeente Zeist verbonden partijen

INHOUDSOPGAVE RUBRIEK

Escher De treden

Gemeenten werken op allerlei terreinen samen. Soms is dat omdat samenwerking goedkoper is of een betere kwaliteit mogelijk maakt dan ieder voor zich werken. In andere gevallen vraagt het onderwerp om een samenhangende aanpak over verschillende gemeenten. Voor zulke samenwerking tussen overheden bestaat aparte wetgeving. Publiekrechtelijk geschiedt de samenwerking op basis van Gemeenschappelijke Regelingen (GR’s). Daarnaast werkt de gemeente met of in andere organisaties samen via privaatrechtelijke constructies en stichtingen. Bovendien neemt Zeist deel aan bedrijven zoals de Bank van Nederlandse Gemeenten. Nadere informatie over deze verbonden partijen staat in de jaarlijkse begroting van de gemeente, deel 2, onder de paragraaf verbonden partijen.

ALGEMEEN BELEIDSKADER

Op 9 juli 2013 heeft de raad de Nota verbonden partijen (13RV0033) vastgesteld. Deze nota beperkt zich volgens de definitie van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) tot: “een partij waarbij de gemeente zowel een bestuurlijk als een financieel belang heeft”. Deze definitie omvat  onder meer de Gemeenschappelijke Regelingen, de Wijk Ontwikkelings Maatschappij Kerckebosch (WOM) en de ParkeerService (PSA). Subsidierelaties worden hierbij niet inbegrepen.

Een ‘verbonden partij’ is echter geen gewone leverancier en de gemeente heeft er geen gewone klantleverancier relatie mee. De gemeente is – samen met de andere gemeenten – ook eigenaar van de verbonden partij. Als (mede)eigenaar heeft de gemeente belang bij de continuïteit van de verbonden partij. Verder heeft zij belang bij een robuuste, maar tegelijkertijd ook slanke en flexibele organisatie: “Fit for purpose”.

Het vaststellen van de Nota Verbonden partijen is een stap in het proces van verbeteren van de grip op de organisaties (soms op basis van Gemeenschappelijke Regelingen) waarmee de gemeente in regionaal verband samenwerkt. De gemeente voert de nota uit in de relatie met de omliggende gemeenten. De komende periode zullen in overleg tussen portefeuillehouders en gemeenteraad per verbonden partij de accenten van de verschillende maatregelen worden aangebracht. Met ingang van de nieuwe raadsperiode kan de raad ervoor kiezen in plaats van raadsleden collegeleden af te vaardigen voor de bestuursposten van de verbonden partijen.
terug naar top

TEKORT AAN DEMOCRATISCHE CONTROLE

Voor de inwoners van Zeist raakt zo langzamerhand de samenwerking met “externe” partners uit het zicht. Vaak worden in de besturen en organen al principe-afspraken gemaakt, waardoor de betreffende gemeenteraad in feite alleen nog kan accorderen wat al is voorbereid. Het programma Hart van de Heuvelrug is daarvan een pregnant voorbeeld. Dat maakt een stringente begrotingsbewaking en prioriteitstelling lastig. De kosten van een GR vormen een verplichting waar een gemeente aan gebonden is. Dat gaat des te meer knellen nu steeds meer (uitvoerende) taken zoals jeugdbeleid, ouderenzorg en reïntegratie vanuit de Rijksoverheid worden overgeheveld naar gemeenten. Die besteden dat weer uit aan allerlei samenwerkingsverbanden, de verbonden partijen.

De vermogensposities en resultaten van de verbonden partijen worden doorgaans niet direct verwerkt in de jaarrekening van de gemeente. Dat gebeurt pas in algemene zin in het kader van de jaarlijkse voorjaarsnota. Wel kunnen raadsleden een zienswijze indienen over de begroting van een verbonden partij. Dat geldt bijvoorbeeld voor instellingen die onder de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) vallen. Zoiets heeft echter weinig effect gezien de veelheid van bestuursleden van verschillende gemeenten. Daarentegen komen tekorten wel voor rekening van de deelnemende gemeenten, want wettelijk kunnen GR’s niet failliet gaan.

Algemeen wordt erkend dat er te weinig democratische controle bestaat op de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden. De platforms van gemeentesecretarissen, griffiers, rekenkamers, raadsleden maar ook bestuurskundigen vinden dit een groot probleem. Dat geldt in eerste instantie voor de politieke keuzen die per gemeente nog kunnen worden gemaakt. Verder plaatsen structurele kortingen vanuit het Rijk de gemeenten voor lastige dilemma’s. Ook is het moeilijk zicht te krijgen op de complexe bedrijfsvoering van de diverse (uitvoerende) organen.

Een gemeentelijke herindeling en opschaling van gemeenten zou in principe mogelijkheden bieden om meer zicht en controle te krijgen op het regionale beleid. Dat vergt dan wel een harmonisering van de samenwerking op de verschillende terreinen conform de nieuwe indeling.
De Stichting Beter Zeist heeft overigens nog geen standpunt ingenomen over de mogelijkheden van en voorwaarden voor een opschaling van gemeenten tot circa 100.000 inwoners.
terug naar top

VERBONDEN PARTIJEN

Een gemeente kan in principe zelf bepalen hoe een bepaalde taak wordt uitgevoerd. Zo kan Zeist er voor kiezen de uitvoering zelf te doen of de uitvoering te regelen. Dat laatste kan bijvoorbeeld via een gemeenschappelijke regeling met een aantal regiogemeenten gezamenlijk. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) geeft als (enge) definitie: “een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft”.
Kernvraag is of de doelstellingen van het uitvoerende orgaan corresponderen met die van de gemeente. Verder moeten de doelstellingen van de gemeente worden gerealiseerd. Zeist heeft in een aantal organisaties bestuurlijke, beleidsmatige en/of financiële belangen. Deze worden per organisatie in deel 2 van gemeentelijke begroting weergegeven.

In de begroting van de gemeente Zeist is het begrip verbonden partijen ruimer opgevat dan in het BBV. De reden daarvoor is de behoefte aan overzicht. Zo zijn bijvoorbeeld de belangrijkste organisaties die geen rechtspersoonlijkheid hebben opgenomen. Maar ook stichtingen waarin de gemeente een benoemingsrecht heeft en die zij ook een subsidie geeft. Verder grote organisaties waar de gemeente of een bestuurder levert en of zich garant stelt, enz.

De jaarrekening van gemeente Zeist bevat meestal niet de financiele resultaten van de verbonden partijen. De vastgestelde resultaten en de risicoanalyses worden wel verwerkt in de gemeentelijke voorjaarsnota van het volgende jaar. Daarmee wordt rekening gehouden bij begrotingswijzigingen en bij de opstelling van de begroting van het daarop volgende jaar. Beter Zeist bepleit (zie het rapport Zorgen om Zeist) de resultaten en risico’s al eerder, dwz. in de betreffende jaarrekening, te verwerken. Zie verder het gemeentelijk overzicht van verbonden partijen per maart 2016.

Gemeenschappelijke regelingen

In de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) worden samenwerkingsverbanden geregeld tussen openbare lichamen zoals gemeenten, provincies en waterschappen. Voor de meest recente versie van de wet zie www.overheid.nl: selecteer in het zoekscherm “wetgeving en regelgeving”. Conform deze wet werkt de gemeente Zeist werkt samen in:

  • Afval Verwijdering Utrecht (AVU)
  • Belasting samenwerking gemeenten en hoogheemraadschap Utrecht (BghU)
  • Bestuur Regio Utrecht (BRU): liquidatie 2016-2017
  • Gasdistributie Zeist en Omstreken (GZO): slapend orgaan met kapitaal
  • Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Regio Utrecht (GGDrU)
  • Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) (Regionale uitvoeringsdienst Utrecht)
  • Recreatieschap Utrechtse Heuvelrug, Vallei- en Kromme Rijngebied
  • Regionale Dienst voor Werk en Inkomen (RDWI)
  • Reinigingsbedrijf Midden Nederland (RMN) 
  • Veiligheidsregio Utrecht (VRU)
  • Welstand en Monumenten Midden Nederland (WMMN): opheffing 1 januari 2o17

Overige samenwerkingsvormen

  • Bestuurlijk Platform Zuidoost-Utrecht
  • Fonds Hart van de Heuvelrug (Provinciale Bestuurscommissie)
  • U10 (deelnemende partijen de gemeenten Bunnik, De Bilt, Houten, IJsselstein, Nieuwegein, Stichtse Vecht, Utrecht, Vianen, Woerden en Zeist).

Privaatrechtelijke regelingen

  • Coöperatie ParkeerService u.a. (CPS)
  • Wijkontwikkelingsmaatschappij Kerckebosch BV (WOM)

Stichtingen

  • Stichting Grootschalige Basiskaart Nederland voor de provincie Utrecht (GBKN)
  • Stichting MeanderOmnium
  • Stichting Openbaar Onderwijs Rijn- en Heuvelland “WereldKidz” (primair onderwijs)
  • Stichting Openbare Scholengemeenschap Schoonoord
  • Stichting Oude Algemene Begraafplaats Zeist, “de Kleine en de Groote”
  • Stichting Regiocultuurcentrum Idea (Utrecht Midden: Bibliotheek Zeist)
  • Stichting Vitras/CMD
  • Stichting Zeister Muziekschool/Centrum voor muziek: t.z.t. fusie met Kunstenhuis

Inkooprelaties

  • Intermetzo
  • Samen Veilig Midden Nederland
  • Youke sterke jeugd

Deelnemingen

  • Aandelenbezit NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)
  • Bezit certificaten van aandelen Stichting Administratiekantoor Dataland in de BV Dataland.
  • Aandelenbezit Vitens N.V.
    terug naar top

Print page
Share Button

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *