Energie-initiatieven

Geactualiseerd 22 juni 2019

INHOUDSOPGAVE

BESPARING EN DUURZAME ENERGIE

Energie is ‘hot’, niet alleen letterlijk, maar vooral in verband met het milieu en de economie. Onze samenleving zal in de toekomst moeten zorgen voor een betrouwbare energievoorziening zonder negatieve gevolgen voor de omgeving. Dat betekent steeds meer nadruk op energiebesparing en duurzame bronnen. Dit geldt voor de opwekking, de opslag, het transport en het gebruik van energie. De overheden stimuleren initiatieven op deze terreinen. Uiteindelijk zijn de maatschappelijke baten van investeren in een duurzame energiehuishouding groter dan de kosten ervan.

Daarbij gaat het om de omslag van het gebruik van fossiele brandstof naar de overvloedig beschikbare natuurlijke energiebronnen van zon, water, wind en bodem (koude- en warmte-opslag, geothermie). Het langdurig inzetten op kernenergie is geen optie. Dit gezien de (energie- en milieu)kosten van de winning van het beperkt beschikbare uraniumerts. Bovendien liggen de mijnen vaak in politiek instabiele regio’s. Verder zijn er de kosten van de opslag van de reststoffen en de ontmanteling van de centrales. Dat staat nog los van de veiligheidsrisico’s voor de volksgezondheid en de mogelijkheid van terroristische acties.
terug naar top

BELEID GEMEENTE ZEIST

Nederland heeft het binnen de EU afgesproken dat in 2030 de emissies voor broeikasgassen 49% lager zullen zijn dan in 1990. Landelijke politieke partijen willen klimaatneutrale gemeenten: in 2030 (GroenLinks), 2035 (PvdA) en 2050 (D66). Sommige gemeenten, zoals St Michielsgestel, willen leges verlagen bij (ver)bouw die leidt tot 0-op-de-meter. 

De 3 stappen in de energietransitie, Energieplan Zeist / 2019 02 12

Zeist zet ook in op duurzaamheid en wil initiatieven op dit gebied mogelijk maken.
In deze gemeente zijn de doelstellingen voor duurzame energie 14% in 2020 en 16% in 2023. Volgens de Structuurvisie Zeist 2020 (paragraaf 5.2 Duurzaam) streeft de gemeente ernaar om in 2050 klimaatneutraal te zijn. In het concept voor de de Brede Milieuvisie 2015 werd zelfs het jaar 2030 genoemd, maar de wethouder veranderde dat in ‘zo snel mogelijk’. En de daarin genoemde doelstellingen werden veranderd in ‘streefrichtingen’.

Het ontwerp van de milieuvisie werd op 8 februari 2016 gepresenteerd aan de raad. Inmiddels werd alvast in commissies gewerkt aan een uitvoeringsprogramma. Een brede werkgroep richt zich op de ambitie van het coalitieakkoord om 3.000 particuliere woningen te ‘verduurzamen’ met ten minste 1 maatregel. Bedrijfsleven en burgers – waaronder ca. 20 ‘energie-ambassadeurs’ – werken daaraan mee. Veel investeringen leveren al na een paar jaar winst op en het milieu is ook bij gebaat. Met gerichte acties wordt het voor bewoners gemakkelijk gemaakt om duurzame maatregelen te nemen. Zie ook de presentatie d.d. 18-02-2016 voor een uitvoeringsplan voor het verduurzamen van (3.000) woningen.

Voor de korte termijn werd in het coalitieakkoord 2014-2018 (pagina 6) energiebesparing als doel gesteld. Dat is volgens Zeist goed voor het milieu, het zorgt voor een betere luchtkwaliteit en het levert uiteindelijk ook minder energielasten op voor inwoners en gemeente. De gemeente ziet voor zichzelf een voorbeeldrol bij het energiezuiniger maken van het eigen vastgoed. Zo heeft de gemeenteraad in november 2015 ingestemd met een investering in het energiezuiniger maken van circa 100 gemeentelijke gebouwen. Verder wil Zeist de woningvoorraad verduurzamen en streeft de gemeente naar energie neutrale nieuwbouw. Dat is ook afgesproken met de woningbouwcorporaties. Het zal worden vastgelegd in de prestatieovereenkomst met de gemeente.

Verder heeft de raad in juli 2017  vastgelegd, dat in de gemeente in principe alleen ‘nul-op-de-meter’-woningen moeten worden gebouwd. Dat betekent dat de woningen net zoveel energie opwekken, als deze wordt verbruiken. Dit is één van de maatregelen uit de notitie ‘Duurzaam bouwen’, die het college van burgemeester en wethouders als uitwerking van de Brede Milieuvisie onlangs heeft vastgesteld. In deze notitie staat welke ambities Zeist meegeeft aan bouwers in Zeist. De notitie bevat ook eisen voor bedrijfsgebouwen en voor materiaalgebruik bij nieuwbouw. Voor nieuwbouwprojecten waarover de gemeente reeds in gesprek is met de initiatiefnemers, kunnen uitzonderingen worden gemaakt. Ook bij nieuwe plannen zijn uitzonderingen mogelijk. Niet elk type woning, op elke locatie, leent zich immers voor het ‘nul-op-de-meter’-concept. 

Bij het opwekken duurzame energie zal het in Zeist vooral gaan om zonne-energie. Voor  water- en windenergie is Zeist niet of minder geschikt. Een belangrijk deel van het werk zal een zaak zijn van particulieren en private partijen.

In het coalitieakkoord 2018 -2023 wordt in paragraaf 8 ingegaan op “Samen aan de slag voor het klimaat“. Het college wil met de samenleving de ambities van de Brede Milieuvisie gaan realiseren. De komende jaren zal de Zeister duurzaamheidagenda daarom fors worden versneld. Voor de voornemens wordt hier naar de paragraaf verwezen.
terug naar top

BURGERINITIATIEVEN

In de buurten en dorpen gaat het vooral om energiebesparing en woningverduurzaming (inclusief warmtescan) en opwekking van energie door middel van zonnepanelen en -collectoren. In sommige gevallen wordt dit gecombineerd zoals bij de vereniging Bewoners Belangen Dichterbij en de Vereniging Hoge Dennen. Bij andere buurten staat opwekking door particulieren centraal of een gezamenlijke deelname aan plaatsing en exploitatie van zonnepanelen op scholen, woonblokken en bedrijfsgebouwen. Tot nu toe waren dat bijvoorbeeld de Vereniging Rond het Wilhelminapark, de Vereniging Lyceumkwartier Zeist, de Vereniging Pedagogenbuurt Zeist en de Buurt- en Belangenvereniging Huis ter Heide. Diverse organisaties, waaronder de vereniging Austerlitz Belang inventariseerden wat er in hun buurt kan worden gedaan.
Ook is daarbij te gebruiken de evaluatie met conclusies in opdracht van de Rekenkamer Zeist over 15 initiatieven met aspecten van duurzaamheid. Het gaat om projecten op het gebied van energiebesparing en -opwekking, maar ook van bouw, buurttuinen, hergebruik, herfinanciering. Zie het Telos-rapport van januari 2014.

De kosten van investering in zonnepanelen kunnen nu in circa 7 jaar worden terugverdiend. Daarom krijgen particulieren, woningbouwcorporaties en (collectieve) eigenaren van woningen en bedrijfspanden steeds meer interesse in decentrale opwekking van energie, zie bijvoorbeeld de Plattegrond Locale Energie Monitor, 2015Maar zoals bij veel nieuwe initiatieven gebeurt kunnen subsidies na verloop van tijd worden ingetrokken. Op zich is dat begrijpelijk om de kosten van projecten beter zichtbaar te maken. En wat te denken van het aantasten van het aanzien van buurten door het aanpassen van daken en het omkappen van bomen voor particulier gewin. Het verwijderen van groen miskent de vele functies die dat heeft voor de woon- en leefomgeving. In buurten met beeldbepalende dakbedekking en veel groen is het dan ook soms beter gebruik te maken van collectieve projecten voor zonnepanelen op grote gebouwen. Vooral hierbij kunnen buurtorganisaties een belangrijke initiatiefrol spelen.
terug naar top

ENERGIEPLAN ZEIST

Namens Samen Duurzaam Zeist overhandigde Edith Haffmans 12 februari 2019 het concept Energieplan Zeist aan de gemeenteraad, zie de aanbiedingsbrief. Het plan beschrijft wat een klimaatneutraal Zeist concreet inhoudt, hoe er in Zeist al aan wordt gewerkt, en wat er nodig is om dit proces te versnellen., zie de hoofdlijnen van het plan en een onderliggend rapport over de energiemix van bureau Over Morgen. Verder werd tijdens de Ronde Tafel (zie verder) een toelichting gegeven op de samenhang met het programma Duurzaamheid, in het bijzonder de Brede Milieuvisie Zeist 2016, het Uitvoeringsplan BMV 2017 en de (burger)activiteiten van Samen Duurzaam Zeist.

Een groep bij het Energieplan betrokken inwoners net als Stichting Beter Zeist ziet enkele punten anders, zie de oplegnotitie. Dit heeft gevolgen voor de werkwijze, de doelstelling en de uitvoering. De groep stelt het volgende voor:

  1. Het proces evalueren en er regels uit afleiden voor de inrichting van de volgende fase;
  2. Heroverwegen van de doelstelling “In 2030 klimaatneutraal op eigen grondgebied”;
  3. Duidelijke voorlichting geven aan de inwoners over de effecten van energie opwekkende maatregelen vanuit verschillende perspectieven en over de timing van die maatregelen.

Enkele inzichten uit het concept Energieplan Zeist

  • In Zeist wordt zo’n 48% van de energie gebruikt voor verwarming en warm water (dat gebeurt in het overgrote deel met behulp van gas), 34% is benzine/diesel/LPG voor het verkeer en 18% van de energievraag in Zeist bestaat uit elektriciteit voor met name verlichting en apparaten. Woningen, bedrijven en mobiliteit dragen elk voor ongeveer een derde deel bij aan het energieverbruik.
  • Het Energieplan gaat er van uit dat het energieverbruik in Zeist in 2030 ongeveer is gehalveerd. Dit kan door isolatie, energiezuinige technieken en energiebesparend gedrag.
  • Uitgaande van deze besparing, blijft in 2030 een jaarlijkse energiebehoefte over die gelijk staat aan wat (bijvoorbeeld) 100 windmolens van 3 megawatt kunnen produceren.
  •  De overig benodigde energie moet duurzaam worden opgewekt. Deze behoefte aan energie is alleen te vervullen met een mix van duurzame energiebronnen, zoals windmolens, zonnepanelen, warmte uit diepere lagen in de aardbodem, warmtepompen, enzovoort. Deze hebben elk hun eigen voor- en nadelen, maar tezamen kunnen ze een passende oplossing bieden. Hoe de mix van energiebronnen er precies uit gaat zien, wordt in de loop van de komende jaren steeds duidelijker.
  • Er gebeurt al veel rond de omslag naar een duurzamere energievoorziening, zie bijvoorbeeld www.mijngroenehuis.nu en www.samenduurzaamzeist.nl. Veel inwoners, bedrijven, woningcorporaties, instellingen en de gemeente zijn bezig met het isoleren van hun gebouwen. Maar er moet nog veel gebeuren.

Inspraakreacties Ronde Tafel 4 april 2019
Tijdens de Ronde Tafel over het concept Energieplan Zeist op 4 april 2019 hebben diverse personen en groepen ingesproken. Naast loftuitingen waren er ook kritischer geluiden, vooral van Beter Zeist en Corinne van Roijen. Hierbij die van
Stichting Beter Zeist, Stichting Milieuzorg Zeist e.o. en Corinne van Rooijen.

Stichting Beter Zeist ondersteunt het nemen van energiemaatregelen, maar constateert wel over het plan dat:
– e
r geen consent is over belangrijke uitgangspunten en doelen/ambities;
– het ook niet voldoet aan de kenmerken van een concreet en operationeel plan, het is nu vooral een visie;
– een klimaatneutraal Zeist in 2030 onhaalbaar is en niet haalbaar op eigen grondgebied (vergelijk de rapporten van CE Delft en bureau Over Morgen);

– te weinig wordt nagegaan wat het netto-effect van de mogerlijke maatregelen en middelen is op de reductie van broeikasgassen en op de aantasting van de omgeving (de totale kringloopeffecten); 
– de afstemming met andere beleidssectoren vrijwel ontbreekt en de implementatie niet is uitgewerkt.

Kortom: er is veel werk aan de winkel voor het opstellen van een uitvoering die recht doet aan het commentaar. Beter Zeist beveelt aan om te beginnen met technisch en financieel haalbare en geaccepteerde maatregelen. Daarnaast zal ook aandacht moeten worden besteed aan de noodzakelijke klimaat-adaptatie: het aanpassen aan de klimaatverandering.

Routekaart: Nieuwe energie voor Zeist
Het college kiest in de Routekaart voor een energieneutraal Zeist als realistische ambitie: ‘een energieneutraal Zeist in 2050, of zoveel eerder als mogelijk’. Dat sluit aan bij de landelijke doelstelling en wijkt af van de oorspronkelijke ambitie: Zeist klimaatneutraal in 2030.

Om dit doel te bereiken beschrijft de Routekaart een lange reeks maatregelen. Zo gaat de gemeente de komende jaren met alle wijken en buurten één voor één in gesprek over een haalbare en betaalbare overstap van aardgas naar een nieuwe, duurzame energiebron voor koken, verwarmen en warm water. Energie besparen is daarbij essentieel. Dat gebeurt door isolatie van gebouwen, energiebesparend gedrag van iedereen, en nieuwe energiezuinige technologieën. Het college gaat onderzoeken welke mix van duurzame energiebronnen gebruikt kan worden. Daarbij gaat het tot 2030 om het in gebruik stellen van 4 windmolens en 35 hectare zonneveld in de gemeente, naast andere vormen van duurzame energie die beschikbaar komen.

De gemeenteraad besprak de Routekaart op 13 juni tijdens de Ronde Tafel. Daar werd ingesproken door Samen Duurzaam Zeist en Stichting Energie Zeist. Die ondersteunden in grote lijnen de – vooral procesmatige – concretisering van het Energieplan.

Daarnaast spraken in Stichting Milieuzorg Zeist e.o., vereniging Werkgroep Natuurlijk Zeist-West en Stichting Beter Zeist. Milieuzorg Zeist pleit voor een terugkeer naar de ambitie van ‘Zeist Energieneutraal in 2030’ en net als Beter Zeist voor het oprichten van organisatie voor de transitie. Ook plaatsen de 3 organisaties vraagtekens bij het in de gemeente oprichten van windmolens en het neerleggen van zonnevelden. Stichting Beter Zeist is het eens met de doelstelling van de gemeente, maar vindt deze net als Werkgroep Natuurlijk Zeist-West nog niet ver genoeg gaan. Zij pleiten voor het verder kijken dan de gemeentegrenzen bij het gebruik maken van duurzame energie. Verder missen Beter Zeist en Milieuzorg Zeist in de routekaart de samenhang met verwante beleidsuitdagingen, zoals de aanpassing aan de klimaatverandering (klimaatadaptatie) en de bedreiging van de biodiversiteit. Op 9 juli neemt de raad een besluit over de Routekaart.

Inmiddels heeft U10 (U16) op 15 mei 2919 een Startnotitie Regionale Energiestrategie van de Bestuurstafel Klimaatneutrale Regio ontvangen. Deze startnotitie is uiteraard van belang voor de onderlinge afstemming van het Zeister beleid en met dat van U10 (U16). Zie verder de rubriek U10.
terug naar top

LINKS

Informatie beschikbaar bij buurtorganisaties
www.wilhelminaparkzeist.nl –> rubriek Duurzaam
www.lyceumkwartierzeist.nl –> rubriek Duurzaam
www.hogedennen.net –> rubriek Duurzaam

Informatieve links
www.samenduurzaamzeist.nl
mijngroenehuis.nu

www.jouwhuisslimmer.nl
(15 gemeenten)
www.allesduurzaam.nl Algemene informatie over duurzaamheid
www.bleeve.nl online energieloket huiseigenaren gemeenten regio Utrecht, zie bericht
www.stichtingernergiezeist.nl Mijn Groene Huis, Meester de Klerkstraat naast de bankautomaat; open ’s middags donderdag – zaterdag 
www.zeistenergiek.nl (Voorbeeldhuis Nijenheim 63-18)
www.wattsnext.nl (energiebesparing in de buurt)
De op deze site vermelde links op het gebied van milieu, gezondheid en duurzaamheid.

Zakelijke links
www.sungevity.nl/zeist (aanbieder zonnepanelen buurtinitiatief Christelijk Lyceum Zeist)
www.groene-oplossingen.nl (dakwarmte-buisleidingen: advies, installatie, service)
www.energiecentrumzeist.nl (energieadvies en uitvoering woningen)
www.greenrecovery.nl (Dit bedrijf heeft bij de Buurt- en Belangenvereniging Huis ter Heide werk geleverd. Ook is de solar installatie op het Allegro terrein door hen ter beschikking gesteld).
terug naar top

Zie verder de rubrieken:

Share Button

1 Response to Energie-initiatieven

  1. Henk Radstake schreef:

    Ik ben best bereid deel te nemen in collectieve zonnepanelen. Mijn woning is door de ligging ten opzichte van de zon en de prachtige bomen in de directe omgeving niet geschikt voor zonnepanelen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *