Wijk Zeist-Centrum

De wijk Zeist-Centrum beslaat globaal het gebied van de gemeente van Het Slot tot de Krakelingweg en Oude Woudenbergse Zandweg. Deze ligt aan weerskanten van de zichtas Slotlaan/Verlengde Slotlaan. Ten noordwesten wordt de wijk begrensd door de Schaerweijdelaan, de Dalweg en de Boulevard; ten zuidoosten door de Laan van Beek en Royen, de Woudenbergseweg en de prof. Lorentzlaan. In de wijk woont ongeveer 25% van de inwoners van de gemeente, ca. 15.000 personen.
 
Het is wat de ruimtelijke ordening en architectuur betreft de meest diverse en tevens de oudste wijk van Zeist. Rondom het winkelcentrum liggen verschillende buurten, zoals het oude monumentale centrum bij het Slot, het Rond, het Walkartpark en het Wilhelminapark. In het gebied staan rijtjeswoningen, herenhuizen, (half)vrijstaande (land)huizen en bosvilla’s. Ten noord- en zuidoosten ligt de wijk naast bossen, waterlopen en landgoederen, zoals die van Beek en Royen, Pavia, het Hertenkamp en het Zeister Bos. Bij de Utrechtseweg grenst het gebied aan de landhuizen van de Stichtse Lustwarande, waaronder de Brink. De wijk staat op de schrale zandgronden van de Utrechtse Heuvelrug en raakt in het zuidwesten het Kromme Rijn gebied.
terug naar top

Wilhelminapark vijver

BEWONERSORGANISATIES

In de wijk bestaan ongeveer twintig bewonersorganisaties, zoals buurtverenigingen, verenigingen van eigenaren, bewonerscommissies, huurdersorganisaties en comités van complexen woningen en flats. De  belangrijkste buurten zijn het oude centrum, het winkelcentrum, de Schil (met het Zomerkwartier), het Wilhelminapark en het Lyceumkwartier. Al deze buurten hebben één of meer belangenorganisaties en bewonersverenigingen of-commissies, zoals de:

ANDERE ORGANISATIES

Figi Zeist

De verenigingen van winkeliers en ondernemers zijn Zakelijk Zeist Onderneemt! (www.zakelijkzo.nl), Koninklijke Horeca Nederland, afd. Zeist e.o, Samen voor Zeist (www.samenvoorzeist.nl) en het Centrummanagement: www.centrumzeist.nl

De vroegere ondernemersverenigingen Zakelijk Zeist en Zeist Onderneemt! zijn samengegaan tot Zakelijk Zeist Onderneemt! De vereniging onderhoudt contact met de politiek en richt zich ook op Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO). Verder is er in de regio samenwerking ontstaan tussen Zakelijk Zeist Onderneemt!, Zakelijk Heuvelrug (Utrechtse Heuvelrug), BOF (De Bilt) en BHIK (Bunnik). Het doel van de Q4 (Quality 4) is te komen tot een economische impuls voor de vier betrokken gemeenten. Op 27 mei 2015 hebben zij een rapport gepresenteerd: Q4 Profileringsdocument. Het is het resultaat van twee onderzoeken van PGHR uit Zeeland en EDS 2 te Utrecht.

Verder werken de lokale milieuorganisaties ook voor het centrum: de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. (www.milieuzorgzeist.nl) en de Werkgroep Natuurlijk Zeist-West (www.natuurlijkzeist-west.nl). De laatstgenoemde groep werkt vooral voor Zeist-West, maar ook voor de aangrenzende gebieden van de Stichtse Lustwarande. De Werkgroep houdt zich in deze wijk bezig met het Zeister Slot, de zichtas over de Slotlaan en Verlengde Slotlaan, Het Rond en de Dorpsstraten, de Laan van Beek en Royen, de Blikkenburgerlaan, de Utrechtseweg  en de Driebergseweg, het Walkartpark en het Zeister Bos. Dat zijn allemaal onderdelen van de Stichtse Lustwarande.
Verder is Transition Towns (www.heuvelrug.transitiontowns.nl) bezig met projecten op het gebied van voedsel, natuur en duurzaamheid.

Sommige van de organisaties zijn actief bezig, andere leiden een sluimerend bestaan. De Stichting Beter Zeist wil de actieve groepen verbinden voor buurt en wijk overstijgende onderwerpen en zaken van algemeen belang. Uiteraard blijven de buurtgroepen zelf verantwoordelijk voor hun eigen beleid. Verder onderhoudt Beter Zeist via donateurs contact met delen van buurten, ook daar waar nog weinig gebeurt. Vooral huurders van woningcorporaties hebben nog het gevoel dat hun mening weinig invloed heeft. Maar als ‘Vriend’ van Beter Zeist kan dat veranderen.
terug naar top

WIJKVISIE?

WalkartparkEr bestaat niet een gezamenlijke wijkvisie zoals in Zeist-Noord. Wel staan in het huidige Structuurplan, de in 2008 vastgestelde Ideeëninventarisatie Stedelijk Kerngebied, het bestaande Groenstructuurplan en andere beleidsdocumenten de belangrijkste gemeentelijke visies weergegeven. Daarnaast hebben de milieuorganisaties hun aanvullende zienswijzen en de buurtorganisaties en winkeliersverenigingen hun aandachtspunten.

In grote lijnen komen die met elkaar overeen, namelijk voor:

  • Wonen en bouwen: waar nodig aanpassing, renovatie en reconstructie van woningen passend bij de (monumentale) omgeving; daarnaast uitplaatsen van overlast gevende bedrijven en de vrijkomende grond gebruiken voor nieuwbouw en stimuleren van doorstroming binnen de wijk; geen prestigeobjecten en geen verhoging van de maximale bouwhoogte in het centrum (stedelijk kerngebied) en zeker geen hoogbouw.
  • Parken en natuur: deze in de wijk behouden en niet bouwen in bestaand groen en open ruimten; koesteren van de groene en blauwe verbindingszones.
  • Cultuurmonumenten en dorpsgezicht: handhaven en verbeteren.
  • Sport en recreatie: niet aantasten van de bestaande sport- en speelvelden en volkstuinen (achter het Slot en langs het Laantje zonder eind).
  • Winkel- en uitgaansfuncties: aantrekkelijker (winkel)centrum; groene kwaliteitsimpuls nodig voor de open ruimten.
  • Verkeer: parkeeroverlast en files verminderen; verbetering fietsroutes en openbaar vervoer.

Ook op andere beleidsterreinen komen de organisaties voor hun visie uit, zoals ten aanzien van recreatie, veiligheid, sociaal beleid, voorzieningen, kunst en cultuur, en beleid en burgerparticipatie.
In 2007 en 2008 heeft de gemeente haar Woonvisie en Bouwvisie voor meer en hoger bouwen vastgesteld, die deels haaks staan op de bovengenoemde aandachtspunten (zie hieronder bij Woonvisie en Bouwvisie).
terug naar top

HOOGBOUWPLANNEN

Enkele jaren terug sloot Creon, nu VDR Vastgoed, een overeenkomst met de Jacques Stinkens Orgelpijpenfabriek en stelde hoogbouw (één winkellaag en elf woonlagen) voor op de hoek van de Antonlaan/Weeshuislaan. Ongeveer tegelijkertijd ontwikkelden de woningbouwcorporatie De Seyster Veste en Van Hoogevest Ontwikkeling BV ideeën over nieuwe woningen en kantoren op het Enecoterrein (hoek Steynlaan/Geiserlaan).

Deze voornemens leidden vanaf 2006 in Zeist tot felle discussies over meer en hoger bouwen in heel de gemeente. Er werd een speciale actiegroep opgericht tegen hoogbouw in het stedelijk kerngebied (het winkelgebied en de direct-aangrenzende buurten). De autonome actiegroep Geen Verhoging van de Maximale Bouwhoogte in Centrum Zeist verzet zich tegen iedere vorm van hoger bouwen en verhoging van de maximale bouwhoogte.

Tot nu toe zijn er nog geen besluiten genomen over de aard en hoogte voor gebouwen op deze locaties, maar plannen worden of zijn wel voorbereid. De nieuwe Bouwvisie biedt de bouwmogelijkheden wel wanneer ze als zodanig staan opgenomen in de Zeister Structuurvisie 2020. Vandaar dat Beter Zeist samen met buurtorganisaties de planvoorbereiding kritisch heeft gevolgd. Zij hebben aangedrongen om bouwprojecten die niet passen in de omgeving te weren. Dat geldt voor de genoemde locaties en voor andere plekken in (het centrum van) Zeist. Het bouwplan op het Stinkens-terrein (van MAB Development en Van Wijnen Projectontwikkeling) voldoet inmiddels in grote lijnen aan de vereisten die buurtorganisaties stellen. Wel wordt opnieuw extra winkelruimte gebouwd in een krimpende markt.
terug naar top

NIEUWE UITBOUW GEMEENTEHUIS

Gemeentehuis02

Hoewel de gemeente zegt dat Zeist niet meer inwoners krijgt en er op de lokale overheid bezuinigd moet worden, heeft zij toch het gemeentehuis uitgebreid of althans op een andere wijze gehuisvest. De huurlocatie tegenover het representatieve gemeentehuis werd vervangen door nieuwbouw tussen de Eerste Dorpsstraat en het Walkartpark (stedelijk kerngebied, 4e kwadrant). Aansluitend werd het bestaande gemeentehuis gerenoveerd. Volgens het aangenomen plan kost de investering de gemeente circa 25 miljoen euro. Daarbij werd al rekening gehouden met opbrengsten voor de bouwgrond en de bouw van 67 appartementen en 33 corporatiewoningen die aansluitend worden gerealiseerd.

De gedachte is dat één gemeentehuis in eigendom leidt tot een betere dienstverlening en bovendien op termijn tot een besparing op huisvestingskosten. De gemeente exploiteert het gebied door de te verwachten winst van de woningbouw voor de huisvesting van het ambtelijk apparaat te gebruiken. Zo worden de werkelijke kosten verstopt ten koste van de ruimtelijke kwaliteit voor de burger. Vaak lopen de kosten van dit soort projecten uit de hand, zijn veel duurzaamheidsopties nog experimenteel en worden de besparingen ervan rooskleurig voorgesteld. Ook zijn appartementen thans moeilijk te verkopen en is de noodzaak van concentratie van diensten twijfelachtig. Eerder valt te denken aan een flexibel gebruik van werkplekken in bestaande gebouwen en meer thuis- of elders werken.

Bovendien is als gevolg van een reorganisatie het aantal ambtenaren teruggelopen. Bezuiniging op de gemeentelijke dienstverlening zal ongetwijfeld ook leiden tot het (deels) niet-vervangen van uitstromend personeel. Verder lijkt het beter de omvang van de ambtelijke ondersteuning verder te beperken ten gunste van de kwaliteit ervan en het uitbesteden van specialistische taken.

De series ambtelijke stukken die werden geproduceerd voor de Woonvisie, de Bouwvisie en allerlei andere plannen laten zien, dat het schort aan de kwaliteit ervan. De meeste plannen zijn niet SMART genoeg. D.w.z.: zonder specifieke, concrete doelen, weinig meetbaar en toetsbaar, soms niet geaccepteerd door de inwoners en belanghebbenden, moeilijk realiseerbaar en niet gebonden aan tijdstermijnen. De planvorming kan verbeteren door het betrekken van deskundige burgers en derden. Wanneer deze in een aantal gevallen worden ingeschakeld, blijkt dat met hun inbreng soms te weinig wordt gedaan. Met de mededeling dat de burgers zijn betrokken voor het zorgen voor ‘draagvlak’ wordt dan volstaan.

Dorpstraat

Op zich is een reconstructie van het gebied achter het gemeentehuis een goede zaak. Het aangenomen plan vinden wij echter een brug te ver voor Zeist. De gemeente steekt zich in de schulden voor een twijfelachtige opbrengst in de toekomst. Een besteding voor andere doelen of juist het niet aangaan van schulden was een betere optie geweest. Moeten culturele en sportvoorzieningen de dupe worden van een gemeente die te veel voor zichzelf wil? Wat te denken van de burgers die extra moeten gaan betalen voor deze ambities? Ook zal Zeist de komende jaren als gevolg van bezuinigingen te maken krijgen met teruglopende rijksbijdragen. Daar zal de gemeente zich op moeten voorbereiden.

De gemeente had zelf het voorbeeld moeten geven bij het stoppen of aanpassen van een project zoals de nieuwbouw van het gemeentehuis en meer appartementen. Zo liepen de kosten in euro’s voor het project in tussenstappen op van 10,2-10,5 mln., via 12,4-12,7 mln., 15,5 mln., 17,5 mln., 20 mln., 22 mln. naar het huidige bedrag. Het gaat dus om meer dan een verdubbeling ten opzichte van het oorspronkelijk geraamde bedrag. Bovendien: wie weet of Zeist als gemeente nog bestaat over vijf tot tien jaar? Misschien wordt zij wel samengevoegd met Soest en bijvoorbeeld De Bilt tot: ‘Hart van de Heuvelrug’. Of gefuseerd met de Utrechtse heuvelrug en Bunnik. Zou het gemeentehuis juist voor zo’n gemeente moeten dienen en is dat de verborgen boodschap of agenda? Toch een vorm van bestuurlijke obesitas, zoals deze elders bij overheden, semi-overheden en bedrijven te zien is? We weten inmiddels wat in een crisis met dergelijke organisaties kan gebeuren.

De raad heeft op voorstel van het college vlak voor de verkiezingen van maart 2010 besloten voor een ontwerp van de architect Thomas Rau, zonder dat de toegezegde inspraak van burgers voor de keuze van een ontwerp werd toegepast. Velen vragen zich af of een “ponskaart” als achtergrond van het karakteristieke gemeentehuis niet een te grote aantasting is van het karakter van dit deel van Zeist. Misschien zullen burgers over enkele jaren eerder een gevoel van rouw ervaren dan van trots op hun gemeentehuis. En laten de burgers hopen dat het project voor de gemeente niet leidt tot grote tekorten, waar zij uiteindelijk zelf weer voor moeten betalen of aan voorzieningen gaan inleveren.

Woningbouw aan de Kerkweg
Er zijn 100 woningen geprojecteerd. Daarvan zijn er inmiddels 52 gebouwd: 19 koopwoningen en 33 huurwoningen. Achter de woningen aan de Walkartweg komen 3 grondgebonden woningen. Deze zijn nu nog niet in ontwikkeling, evenals de resterende appartementen. Er is ook nog geen planning afgegeven door de projectontwikkelaar, maar contractueel moet de grond eronder uiterlijk eind 2016 zijn afgenomen. Een en ander is voor rekening en risico van ontwikkelaar.
terug naar top

ZOMERKWARTIER

Op 24 februari 2009 stelde de gemeenteraad het Planologisch Kader voor het Zomerkwartier vast. Deze oude buurt ligt ten noordwesten van het centrum, tussen de Schaerweijdelaan, de Jacob van Lenneplaan, de Van Reenenweg en de Dwarsweg. Volgens het kader kunnen veel huizen worden afgebroken. Daarvoor in de plaats komen meer dan tweemaal zoveel woningen. Vooral de bewoners van de monumentale Dr. Schaepmanlaan zagen de afbraak niet zitten. Wel waren zij ten behoeve van de verdichting bereid af te zien van een deel van hun grote tuinen. Maar de gemeente, behalve de SP en Zeist Nu, gaven de woningbouwcorporaties de ruimte.

De RK Woningbouwvereniging Zeist is inmiddels op haar schreden teruggekeerd om haar deel van de Dr. Schaepmanlaan ingrijpend te veranderen. De bestaande laanhuizen worden in de bestaande, monumentale stijl opnieuw opgebouwd. Wel worden achter de noordwestkant van deze huizen in de lange achtertuinen nieuwe woningen gebouwd (zie Ontwerpbestemmingsplan “Dr. Schaepmanlaan”, januari 2013).
Beter Zeist blijft samen met de twee bewonerscommissies van de laan opletten, dat deze voor Zeist karakteristieke laan niet wordt aangetast. Wel kwam de gemeente nu met een wijziging op het plan om bij de hoek van de Schaepmanlaan en de J.P. Heijelaan een paar grotere woningen te bouwen dan daar tot nu toe gebruikelijk zijn. Omwonenden maakten daar tevergeefs bezwaar tegen.
terug naar top

MASTERPLAN WINKELCENTRUM ZEIST EN DE WENDING

Voorheuvel 2007

In de herfst van 2009 heeft de raad een zogenaamd “Masterplan” aangenomen voor het centrum van Zeist. In deze nota staan de uitgangspunten, doelstellingen (en randvoorwaarden) voor structurele aanpassingen van het (winkel)centrum. Zo wordt voorzien in alternatieve locaties voor de bibliotheek/muziekschool bij de markt, een andere verkeersstructuur, waaronder de sluiting van het tunneltje en openbaar vervoer op de Voorheuvel. Wonen krijgt meer plaats op de markt en de Slotlaan krijgt een Ramblasachtige (Barcelona) sfeer.

Als argument werd o.a. verwezen naar de kwantitatieve capaciteit die in Zeist zou ontbreken voor sommige landelijke winkelketens. Het is overigens de vraag of een aanpak die gericht is op meer hoeveelheid winkelruimte een oplossing is voor de huidige leegstand. Een geleidelijke kwaliteitsslag voor het winkelaanbod en andere voorzieningen, zoals groen, cultuur en recreatie, ligt eerder voor de hand. Dat is echter onaantrekkelijk voor (grote) architectenbureaus (AWG-architecten), projectontwikkelaars en bouwondernemers die immers (zelf) graag willen bouwen. Veel winkeliers hebben te maken met eigenaren van vastgoed die hun huur niet willen aanpassen aan de marktomstandigheden. Verder ondervinden ze concurrentie van filialen van landelijke winkelketens en van de verschuiving naar de verkoop via internet.

De uitvoering van het Masterplan zou moeten worden bekostigd door verdichting en door hoger bouwen van woningen en gebouwen. Of dit financieel een haalbare kaart is zal moeten blijken. Ook zal de gemeente extra kosten moeten maken voor het aanpassen van de openbare ruimten en voorzieningen. Moeten de huurders en kopers van de nieuwe gebouwen en huizen dat gaan betalen of wellicht alle Zeistenaren?

Verder zullen door een dergelijke grootschalige reconstructie delen van het centrum gedurende lange tijd in bouwputten veranderen. Dat zal de aantrekkelijkheid van het winkelen in Zeist niet ten goede komen waardoor winkels juist kunnen verdwijnen. Verder bestaan er financiële risico’s. Het vertragen of tussentijds afblazen van de plannen is best mogelijk, zoals blijkt bij andere grootschalige projecten in stedelijke centra. Wat dan overblijft zijn bouwputten en lege plekken.
De inspraak over het nu volgende masterplan heeft begin 2010 plaatsgevonden. Volgens het persbericht van de gemeente d.d. 7-10-2009 sluit de nota aan bij de wensen van de burgers van de gemeente Zeist. Als dat maar geen wensdroom is.

De stichting die strijdt tegen verhoging van de maximale bouwhoogte in het centrum van Zeist heeft een advocaat een inspraakreactie laten opstellen over de nota van uitgangspunten. Mr. M. Laanen heeft daarin een analyse gemaakt van het Zeister beleidsproces, die ook van belang is voor andere buurten. Daarin gaat het onder meer om de verhouding tussen de inspraak in Zeist en de vereisten die de Wet ruimtelijke ordening (Wro) daaraan stelt, zie de Pleitnota Centrum, 5-11-2009.

Belcour01Centrumplan
In de herfst van 2012 is het plan voor het Winkelcentrum openbaar gemaakt. Het is een aanpassing van het Masterplan. Daarbij blijft het gebouw ‘De Punt’ staan, maar wordt het ingebed in een verdicht centrum met extra winkels en appartementen. Eind 2012 heeft Beter Zeist met de gemeente gesproken over het plan voor de vernieuwing van het winkelcentrum bij de markt. Ook dit plan moet worden betaald uit de bouw van extra appartementen en winkels. Dat wordt lastig in deze tijd van overbewinkeling door een toenemende internetverkoop, de economische stagnatie en een vergrijzend publiek dat minder uitgeeft.

Het bouwplan dat er nu ligt gaat echter uit van een rooskleurig scenario en is niet gebaseerd op een goed onderbouwde toekomstvisie. Kennelijk moet Zeist met het nieuwe centrum ‘op de kaart worden gezet’. Wat dit betekent voor de bestaande detailhandel ook in de wijken laat zich raden. Concurrentie met grote ketens die worden aangetrokken zal vele kleine winkeliers de nekslag geven. Een ‘de Clomp scenario’ kan ook in Zeist-centrum optreden. Verder wordt geen rekening gehouden met de zuigkracht van grotere steden in de omgeving zoals Utrecht die hun winkelcapaciteit al fors uitbreiden.

Inmiddels is na jaren werk door het Centrummanagement een voorstel gemaakt voor het stimuleren en aantrekkelijker maken van het winkelcentrum. Het plan voor een verplichte bijdrage daarvoor van de ondernemers in het centrum heeft de raad in het voorjaar van 2012 goedgekeurd.

Dialoog over Centrumplan
Het advies van de kerngroep Centrumdialoog is in lijn met de inbreng van de meeste insprekers, waaronder Beter Zeist, tijdens de Ronde Tafel op 14 maart 2013. De groep adviseert voor het  winkelcentrum van Zeist de kernwaarden duurzaamheid en groen te kiezen. Verder stelt zij voor de basisvoorwaarden schoon, heel en veilig te hanteren. De groep stemt in met de gedachte dat het centrum compacter zou moeten worden.

Wel geeft zij twee randvoorwaarden mee waaraan voldaan zou moeten worden:

  • Er moet een leegstands- en verplaatsingsbeleid geformuleerd worden;
  • Winkelruimte mag alleen gebouwd worden als er aantoonbaar belangstelling is. Anders neemt de leegstand nog verder toe. Lees verder rubriek Centrumvisie.

Het College van B&W ondersteunt het advies van de kerngroep centrumdialoog. Dat advies is in lijn met de inbreng van de meeste insprekers, waaronder Beter Zeist, tijdens de Ronde Tafel op 14 maart 2013. Tijdens de Ronde tafel van 26 november 2013 werd het raadsvoorstel van het College dan ook in grote lijnen ondersteund, zij het dat over de aanpassing van de verkeerscirculatie verschillend werd gedacht.
Nog voor het kerstreces ging de raad akkoord met het raadsvoorstel. Wel wilde het CDA het in de toekomst ‘naar bewezen behoefte’ nog bebouwen van de marktplein voorkomen door een wijzigingsvoorstel. Dat werd alleen gesteund door Seyst.nu, SP en NDZ. Verder nam de raad moties aan over het (in overeenstemming met de Structuurvisie Zeist 2020) autoluw maken van de Slotlaan (PvdA en VVD) en het onderzoeken naar mogelijkheden voor een leegstandsheffing (GroenLinks).

Beleef Zeist
Uit de centrumdialoog zijn een aantal handvatten voortgekomen, waaronder de kernwaarden groen, gezond en gastvrij. Op basis daarvan is een werkgroep geformeerd van personen met een achtergrond van winkeliers, vastgoedondernemers en centrumbewoners. Deze ‘visietafel’ heeft een Centrum Visie opgesteld voor Zeist over 5, 10 en 20 jaar. Over de visie zijn in september 2014 een drietal bijeenkomsten gehouden met centrumbewoners, winkeliers en ondernemers. Ook is er huis aan huis een enquête verspreid door het platform Bewonersinititatieven Zeist.

Dat resulteerde 1 september 2014 in het rapport “Pretiger winkelen, wonen en werken in het centrum van Zeist”. Het was de bedoeling dat de gemeenteraad nog in 2014 over de visie een besluit nam. Daartoe heeft het College bij de raad een voorstel ingediend. Op 13 november 2014 vond de Ronde Tafel plaats.

De totale uitvoering van de centrumvisie is door de visietafel geraamd op € 5,7 miljoen incidenteel en jaarlijks € 60.000,– gedurende circa 4 jaar. Er was een in de begroting 2015 een dekking van € 4 miljoen beschikbaar. Dat bestond uit twee miljoen euro (uit het RIOZ) gereserveerd voor realisering van de centrumvisie en aanvullend 2 miljoen lening. Het resterende deel – € 1,9 miljoen – zou gezocht worden in innovatie, bestaande budgetten voor onderhoud, subsidies, bijdragen en financiering door vastgoedeigenaren en ondernemers. Mochten er onvoldoende middelen tijdig beschikbaar zijn, dan worden er keuzes gemaakt in het uitvoeringstempo of zal er een andere dekking worden voorgesteld.

Op 13 juni 2014 werd in de muziekschool een drukbezochte een hoorzitting gehouden over het voorstel. Maar liefst 30 insprekers gaven hun reactie over vooral de verkeersaspecten. Ondersteuning vanuit de centrumbewoners was er niet voor de verkeersvoorstellen. Zie verder het commentaar van Beter Zeist, de Inititiatiefgroep Centrumvisie Zeist Nee en een overzicht van de bezwaren door H.j. Hoorn. Op 13 november 2014 en 15 januari 2015 werden ook hoorzittingen gehouden. Ditmaal over de door het college voorgestelde verkeersvariant(en). Op deze varianten was veel kritiek. Dat leidde tot een raadsinitiatief voor een amendement, inhoudelijk in feite een nieuwe variant.

Op 3 maart 2015 heeft de raad de centrumvisie, inclusief de laatste variant voor de verkeerscirculatie, aangenomen. Zie voor meer informatie en nieuwe ontwikkelingen de rubriek Centrumvisie en de subrubriek Burgerinitiatief, Zienswijzen en Tunneltje Voorheuvel 

Nieuw plan voor Enecoterrein: de Wending
Tijdens de Ronde Tafel van 26 november 2013 was er veel kritiek op het plan voor een nieuwe supermarkt met daarboven 46 woningen op het vroegere Eneco-terrein, hoek Antonlaan / Steynlaan. Volgens de insprekers was het niet goed onderbouwd. Dat geldt vooral voor de noodzaak van een nieuwe supermarkt met winkels en horeca, de concurrentie ervan met het kernwinkelgebied en de te verwachten verkeers-overlast.

Bovendien houdt het plan te weinig rekening met de al  bestaande plannen voor uitbreiding van supermarkten. Wel stelt het college als (schijn)voorwaarde: geen concurrende zaken voor bestaande bedrijven in de directe omgeving. Zoiets is echter in een (beroeps)procedure niet houdbaar. Europese mededingingsregels staan immers een dergelijke beperking niet toe.
Ook is het plan gebaseerd op een geweldige groei van Zeist de komende jaren.  Het leek er op dat de gemeente voor de verkiezingen vooral de problemen van de Seyster Veste met het terrein wilde oplossen en onvoldoende lette op de toekomstige effecten van haar beleid. Zie verder de inspraak van de Stichting Beter Zeist, van andere insprekers en aanwonenden.

Op 6 december 2013 heeft een groep insprekers samen met anderen een onderzoeksrapport van bureau DTNP te Nijmegen gepresenteerd met een beoordeling van het plan, zie de samenvatting en inleiding van het rapport.
Vlak voor het kerstreces stemde de raad met het plan in. Alleen het CDA, de Socialistische Partij en NieuwDemocratischZeist stemden tegen.

Inmiddels ligt er een ontwerp bestemmingsplan “Steynlaan/Antonlaan” ter visie t/m 17 juni 2015. Het monumentale pand aan de Steynlaan blijft behouden. Daarin komt op de begane grond horeca met daarboven 6 koopwoningen. Het grootste deel van het plan wordt gereserveerd voor een Supermarkt (Hoogvliet) met een parkeergarage voor 51 auto’s en verder 111 gewone parkeerplaatsen. Het grootste probleem is de inpassing van het plan in de verkeerssituatie van de Antonlaan en het kruispunt. Zie verder het plan.

Het bestemmingsplan voor ‘De Wending’ moet een extra supermarkt mogelijk maken. Dat staat op gespannen voet met het compacter maken van het kernwinkelgebied. Bovendien zorgt het voor verkeersoverlast. Die wil de gemeente dan weer oplossen door eenrichtingsverkeer over de Antonlaan in te stellen. Dat betekent voor het doorgaand verkeer een ‘rondje Belleville’ over het busstation. Stichting Beter Zeist, Bewonersinitiatieven Zeist en de VeV Belleville hebben veel bezwaren, lees verder.

In 2016 is het plan definitief geworden. De organisaties hebben uiteindelijk geen beroepsprocedures gestart en wachten de gang van zaken met betrekking tot de centrumvisie af.
terug naar top

WALKARTPARK

Ontwikkeling visie voor het Walkartpark
In aansluiting op de planontwikkeling van het winkelcentrum startte de gemeente in 2014 met een ‘dialoog’ voor een visie op het Walkartpark. Het park werd door de familie(s) Walkart cq van Boetzelaer onder strikte voorwaarden als openbaar, blijvend wandelpark nagelaten aan de gemeente. Die wilde echter door het park heen een verbinding maken tussen het Rond en de 1e Hogeweg. Verder zou er halverwege een horecavoorziening moeten komen. Dat alles om een aantrekkelijke route naar het winkelcentrum te krijgen. Burgerorganisaties vinden dat de Slotlaan vanaf het Rond daaraan al voldoet.

Wat het herinrichten betreft wachtten de omwonenden, Bewoners Vereniging Walkart en Stichting Beter Zeist het gezamenlijke plan af van de architecten. Dat zijn Copijn, die ijvert voor de huidige opzet en allure, en SB4 die veel ziet in gezelligheid, toegankelijkheid en horeca. De plannen van de twee architectenbureaus werden gebaseerd op de uitkomsten van het gehouden festival met kinderen (opleuken) en de resultaten van de enquête.
De burgerorganisaties wilden niet dat het monument onnodig zou worden aangetast of ‘opgeleukt’. Een beperkte aanpassing voor het behoud van het park zou kunnen volstaan. Die visie is nu overgenomen door de architecten zoals in het ontwerpplan van september 2015 is verwerkt. Op 6 oktober 2015 werd de Ronde Tafel gehouden en op 10 november 2015 werd de besluitvorming afgerond het unaniem aannemen van het Raadsvoorstel. Zie ook het persbericht. Inmiddels hadden omwonenden via een petitie (805 handtekeningen vanuit de buurt en bezoekers) en een brief hun zorgen geuit over de aanpassing van de Slotlaan (Donkere Laan) vooral in verband met de mogelijke bussenloop langs het Walkartpark. Ook is per e-mail gewaarschuwd voor de gevaarlijke vormgeving van het geplande hek langs het Walkartpark. Dat laatste is gelukkig aangepast.

Inmiddels is het park opgeknapt en wat opnener gemaakt en weer naar het oorspronkelijke ontwerp aangepast. Wel is het plan op de plaats de voormalige orangerie (later de demontabele poffertjeskraam) een kleinschalig horecagelegenheid (100 m2) met terras te bouwen. Her ontwerp bestemmingsplan Parkpaviljoen Walkartpark werd op 3 augustus 2017 ter inzage gelegd. Zie ook de Plankaart en de Ecoscan (het laatste overigens niet voor het paviljoen). Inmiddels zijn er vele zienswijzen tegen het ontwerp bestemmingsplan ingediend door particulieren en door 4 burgerorganisaties. Hierbij de zienswijzen van Buurtvereniging Walkart, Stichting Beter Zeist, vereniging Natuurlijk Zeist-West en Stichting Milieuzorg Zeist e.o.

De kritiek is dat het een veel te grootschalige horecagelegenheid wordt. Die past niet in het Rijksmonument Walkartpark. De Visie Walkartpark wordt door het voorstel veel te veel opgerekt. Het paviljoen en het grote terras zullen het park in feite in tweeën delen. Er worden bomen gekapt en  de eekhoornpopulatie zal sterk worden aangetast. Voor de omgeving ontstaat er tot 23.00 uur geluids- en lichtoverlast en bij festiviteiten blijft het paviljoen nog later open. Het parkeren wordt een probleem en er is geen onderbouwing van de behoefte voor een dergelijke voorziening. En last but not least: het is de vraag of het legaat uit 1906 van jonkvrouw M.H. Walkart dit toelaat. Het bos is gelegateerd “aan de bewoners van Zeist” met als last “Dit bosch tot publieke wandeling worden open gesteld en opengesteld blijven.” 

Zie ook www.zeist.nl/walkartpark.
terug naar top

ANDERE BOUWLOCATIES EN VERKEERSPLANNEN

Verder zijn er bouwlocaties voorzien in de buurt van de Bothalaan en de vroegere Gamma-vestiging. Daarnaast komen er aanpassingen en renovaties van bestaande bouw. Wat de herontwikkeling van het Gammaterrein betreft wordt voorzien in de bouw van minimaal 40 middeldure huurwoningen. Daarvan zijn er ten minste 40% bedoeld voor sociale huur en de rest voor middeldure huur. Ten einde de (sociale) woningbouw mogelijk te maken is de boekwaarde van het terrein verlaagt met 850.000 euro. Het bedrag wordt gedekt uit het positief resultaat van de jaarrekening 2o16. De woningen dienen te voldoen aan maximale duurzaamheidseisen met aandacht voor innovatieve woonconcepten.

De ontwikkeling van een nieuwbouwmuseum in de directe omgeving van het Slot Zeist is vervangen door het gebruik maken van bestaande gebouwen. Een nieuw museumgebouw zou de ruimte aantasten, die nodig is om de voorname status van het Slot te beleven. Bovendien leidt het voldoen aan de noodzakelijke (rand)voorwaarden tot problemen voor de sportverenigingen.

Het op termijn opgeven van deze sportvelden en de volkstuinen bij het Slot Zeist ten behoeve van een nieuwe monumentale tuinstructuur (die mogelijk alleen op ontwerpkaarten heeft bestaan!) lijkt een verkeerde inzet van middelen.
De reconstructie van de Krakelingweg vormde een belangrijk punt in het gemeentelijk verkeers- en vervoersplan. In het bijzonder was de boscompensatie lastig aantoonbaar. Het plan is inmiddels wel door de belanghebbenden aanvaard, omdat in overleg een compromis is gevonden. Het resultaat mag er zijn al is de oversteek voor fietsers en voetgangers bij Schaerweijde gevaarlijk. Daar zal een oplossing voor moeten worden gevonden.

Op al de genoemde punten zullen de buurtorganisaties en waar nodig Stichting Beter Zeist zich inzetten voor de kwaliteit van de woon- en leefomgeving.
terug naar top

WOONVISIE EN BOUWVISIE

Eerdere woonvisies
In 2004 legde Zeist in een beleidsnota vast dat de gemeente tenminste 3.000 woningen wilde bouwen. Daarna stelde in 2007 de gemeente haar Woonvisie 2005-2015 vast. Deze hield in dat Zeist in 2015 ongeveer 3.300 extra woningen wilde hebben. Dat was boven het aantal van circa 1.450 woningen die zouden moeten worden vervangen. Per jaar zou dit zo’n 300-400 extra nieuwe woningen betekenen, terwijl de gemeente beweerde dat het er slechts 200 waren. Maar deskundigen van onder andere de Technische Universiteit Delft en de VROM-Raad gaven aan, dat 100 extra woningen per jaar voldoende waren om Zeist op ruim 60.000 inwoners te houden. Zoveel inwoners wilde de gemeente hebben om haar voorzieningen te behouden.

In 2008 stelde ze na veel gekrakeel haar Bouwvisie vast om meer en hoger te kunnen bouwen.

Mede gedwongen door de economische stagnatie wilde de gemeente komen tot een nieuwe woonvisie. 
In de Woonvisie 2012-2015 werd het aantal te bouwen woningen teruggebracht tot gemiddeld 100-135 per jaar. Dat komt aardig in de buurt van het aantal woningen dat Beter Zeist al jaren geleden berekende voor de eigen behoefte in Zeist, namelijk zo’n 85 extra woningen per jaar. Verder was het de bedoeling de omslag van kwantiteit naar kwaliteit en maatwerk (kleinere projecten en aanpassing aan de doelgroepen) ook in de praktijk uit te voeren.

Woonvisie Zeist 2016-2020
In 2016 stelde de raad een nieuwe woonvisie 2016-2020 vast. De bouwambitie is daarin toch weer flink verhoogd. Gedurende de periode tot het jaar 2028 zouden minimaal 2.200 nieuwbouwwoningen moeten worden opgeleverd. Verder voorziet de woonvisie voor de kokende 5 jaar in een versnelling van de huisvestingsopgave voor 2.500 personen (waaronder statushouders) in de sociale woningbouw. De gemeente kijkt daarbij ook naar de ontwikkeling van het Science Park in de Uithof en in Bilthoven en de opvattingen binnen het overleg van de U(trecht)-10 gemeenten.
Deze bouwambitie heeft grote consequenties voor de gemeente.

Stichting Beter Zeist vindt dat de woning- en bouwbehoefte in een breder verband zou moeten worden bezien. Het gaat daarbij ook om de (on)wenselijkheid van uitbreiding van woonkernen gezien hun omgeving. Waarom in de gemeente Zeist groen en bos opofferen als er elders meer ruimte is? Zie verder de rubriek Woonvisie.
De Rekenkamer Zeist zal nog een onderzoek doen naar de prestatieafspraken in verband met de woninghuisvesting.
terug naar top

ONTWIKKELINGSPERSPECTIEF EN STRUCTUURVISIE

Lyceumkwartier 2007Half 2009 werd het Ontwikkelingsperspectief Zeist 2030 vastgesteld, maar het leverde toch geen bindend kader op voor de daarop volgende Structuurvisie Zeist 2020; zie verder de rubriek Ontwikkelingsperspectief.
Het was de bedoeling dat de raad begin 2011 over de Structuurvisie Zeist 2020 zou besluiten. Daarom hield het ingehuurde projectmanagement in de herfst van 2009 vele informatiebijeenkomsten en kwam het snel daarna met een ontwerp-visie van maar liefst 271 pagina’s.

In april 2010 heeft Beter Zeist een uitgebreide inspraaknotitie ingediend. Deze en andere reacties werden geanonimiseerd verwerkt maar onvolledig beantwoord. Dat werd duidelijk tijdens de Ronde Tafel van 4 november 2010, waarin insprekers  vroegen om een echte dialoog met de raad over de conflictpunten.

Op 20 januari 2011 vond een contact plaats met enkele partijen (D66, PvdA, Groen Links en SP) over de kernwaarden en keuzen van de visie, maar niet over de uitwerking ervan. De eerste indruk was dat het getal van 3.300 extra woningen als (een in de bijlagen verborgen) uitwerking blijft gelden. Daarvoor worden steeds nadere argumenten genoemd. In de structuurvisie gaat het nu om het voorzien  in de verwachte gezinsverdunning, de bevordering van de doorstroming op de woningmarkt en het bouwen voor middengroepen. Ook de zorginstellingen en bedrijven zouden meer ruimte moeten krijgen. Het meer bouwen staat voor de oplettende lezers – ondanks de mooie kernwaarden – toch nog centraal.

Beter Zeist stuurde in november 2010 en begin 2011 brieven met concrete voorstellen voor aanpassing van de visie naar de Raad. Dat gebeurde samen met de lokale milieuorganisaties en enkele buurtverenigingen: zie rubriek Downloadarchief (Structuurvisie).
terug naar top

AANPASSINGEN STRUCTUURVISIE ZEIST 2020

De Structuurvisie werd op 1 maart 2011 vastgesteld met wat aanpassingen (amendementen) en moties. Voor Zeist-centrum is het volgende specifieke amendement van belang.
(5.21): Het herstel van de cultuurhistorische betekenis van de Slottuinen mag zowel geen afbreuk doen aan de belangen van de sportverenigingen en hun leden aldaar, als aan de bereikbaarheid van sportvelden voor inwoners van Zeist” (pag. 181).
Voor het overige wordt hier verwezen naar de meer algemene aangenomen moties: zie de rubriek Structuurvisie.
terug naar top

ROL EN STELLINGNAME BETER ZEIST OVER CENTRUM ZEIST

Het doel van Beter Zeist is als expertisecentrum nuchter en overwogen een deskundige inbreng te leveren voor een mooi en groen Zeist en aantoonbaar invloed van burgers. De buurt- en dorpsorganisaties die in ons platform zitten willen dat.

In het centrum zijn de diverse winkeliersorganisaties nogal verdeeld. Dat is begrijpelijk gezien de verschillende directe belangen die spelen. Het maakt het echter niet gemakkelijk om tot overeenstemming te komen. Beter Zeist heeft steeds gepleit voor simpele en doeltreffende maatregelen. Daarbij moet niet alleen gekeken worden naar de verkeerscirculatie en zeker niet louter naar het autoverkeer. Het gaat ons inziens vooral om een divers en aantrekkelijk aanbod van winkels en andere zaken. Daarvoor hebben we al jaren terug suggesties gedaan.

Noodzaak onderzoek alternatieven auto- en busverkeer
De vertegenwoordiger van Beter Zeist in de kerngroep heeft vanaf de herfst van 2013 veel moeite gedaan om de diverse alternatieven voor het auto- en busverkeer onderzocht te krijgen. Dat is door de anderen in de kerngroep niet gehonoreerd. Slechts een aantal varianten werd door Oranjewoud op de gevolgen voor het autoverkeer bekeken. Vandaar dat in de inspraakreacties van Beter Zeist de noodzaak van een inventarisatie van effecten van alle varianten als kernpunt is opgenomen. Juist door simulatie van de diverse varianten en deelvarianten is verantwoord een beslissing te nemen en kan draagvlak daarvoor ontstaan.

In het verleden heeft Beter Zeist steeds gepleit voor het behoud van het Marktplein als iets van de bewoners. En idem de noodzaak rekening te houden met de bewoners en winkeliers in het centrum. Projectontwikkelaars en grote vastgoedeigenaren willen cashen en dat is geen belang van de burgers. Ook dat heeft Beter Zeist steeds aan de kaak gesteld. Het gold zowel t.a.v de dreigende bebouwing van de markt als de geldverslindende bouw van het gemeentehuis.

Kostbare statusprojecten en de gevolgen daarvan
Wij hebben vastgesteld dat de afgelopen 10 – 12 jaar circa 50 miljoen euro is besteed aan een relatief klein gebied, namelijk het Rond. Kennelijk had en heeft dat alle prioriteit. Maar het geld kon maar eenmaal worden uitgegeven en de grens van de leencapaciteit van de gemeente was al lang bereikt. Dat betekende dat het winkelcentrum er bekaaid afkwam en het moest hebben van investeringen van projectontwikkelaars.

Daar ligt het probleem: navelstaren door de politiek en niet verder kijken dan ‘Het Rond’. Ook bij de Clomp zie je dat terug. De vernieuwing aldaar moet komen van een projectontwikkelaar die geen interesse heeft in kleine winkeliers en ook nog als enige ontwikkelaar hoge eisen stelt aan de gemeente zoals extra subsidie voor woningen.

Als Beter Zeist zien we deze trend door de gehele gemeente heen terugkomen bij allerlei inrichtings- en bouwprojecten. Het onevenwichtige bestedingsprobleem hebben wij geïnventariseerd en geanalyseerd in het rapport “Zorgen om Zeist” van november 2012. Daarin staan de diverse projecten genoemd die onevenredig beslag leggen op de gemeentelijke financiën.
Inmiddels heeft de gemeente mede als reactie op deze kritiek het risicobeleid t.a.v .de financiën verbeterd. Dat gebeurde pas na afloop van vele verliesgevende statusprojecten. Het totaal van de geaccumuleerde verliezen loopt echter nog wel verder op (revenuen omgeving gemeentehuis, Hart van de Heuvelrug en de vele (regionale) samenwerkingsverbanden).

Gewenste burgerparticipatie
Beter Zeist wil dat de direct betrokkenen en belanghebbenden invloed krijgen op de planontwikkeling. Dat was de reden dat het platform buurten en dorpen vanaf de start in 2007 zoveel werk heeft gemaakt van het structureel vastleggen van burgerparticipatie in het Zeister beleid, o.a. door het voorstel Raamwerk Burgerparticipatie op te stellen. Dat voorstel werd echter afgewezen door het College en de raad, tegen het vastgestelde coalitieakkoord van 2010 in.
terug naar top

STEUN ONS EN DAARMEE UZELF

Wilt u ook:

  • De kwaliteit van uw woon- en leefomgeving verbeteren?
  • Niet hoger bouwen of verhogen van de maximale bouwhoogte, maar juist het monumentale en rustieke dorpskarakter handhaven?
  • De wijk niet volbouwen en daarentegen open ruimte, waterlopen, bos en groene verbindingszones bewaren?
  • Het winkelcentrum niet verder verstenen, maar ook daar zorgen voor een groene kwaliteitsimpuls van de nog open ruimten? En verder zorgen voor een effectief beleid voor het opvangen van de leegstand van winkels?
  • De parkeeroverlast en files verminderen in plaats van laten toenemen?
  • De fietsroutes en het openbaar vervoer verbeteren?
  • Een verantwoorde aanpassing, renovatie en reconstructie van (betaalbare) woningen in plaats van kostbare prestige objecten zoals de uitbreiding van het gemeentehuis?
  • De scholen en de kinderopvang niet overvol laten worden door de extra inwoners?
  • De wijk veiliger maken?
  • Geen slachtoffer zijn van verdeel- en heerspolitiek?

Steun ons dan door Vriend te worden van de stichting Beter Zeist. Samen met u en de buurt- en milieuorganisaties kunnen we Zeist leefbaar houden.
terug naar top

AANDACHTSPUNTEN PER BUURT O.A.

  • Wijk als geheel: geen massale hoogbouw, verstening en verstedelijking, maar kwaliteitsbouw evenals behoud van het bestaande groen en het monumentale en rustieke dorpskarakter met een stedelijke allure
  • Het Rond en omgeving: bouw die aansluit bij de huidige ruimtelijke structuur en schaal die zo de geschiedenis van dit gebied zichtbaar maakt
  • Walkartpark: behoud van het groene en besloten karakter van het wandelpark
  • Winkelcentrum: vitalisering, kwaliteitsimpuls en groene impuls; niet inzetten op kostbare, grootschalige vernieuwing en intensieve verdichting (Masterplan en (winkel)Centrumplan)
  • De Schil (Zomerkwartier): verantwoorde en betaalbare renovatie/reconstructie met behoud van monumentale buurt- en straatkarakter
  • Lyceumkwartier: geen aantasting woonklimaat, groen, bossen, lanen en bermen; geen precedent appartementengebouw Valckenboschlaan
  • Krakelingweg en Oude Woudenbergse Zandweg: veiliger oversteek fietsers en voetgangers bij Shot
  • Algemeen: verbeteren veiligheid, parkeeroverlast en oplossen files; verbeteren fietsroutes
  • Groen en natuur: behoud groene en blauwe(water)structuur en de Zeister ecologische verbindingszones

terug naar top

LINKS NAAR ANDERE SITES
www.zeist.nl
www.wilhelminaparkzeist.nl
www.lyceumkwartierzeist.nl
www.geenverhogingmaximalebouwhoogte.nl
www.bvwalkart.nl
www.natuurlijkzeist-west.nl
www.milieuzorgzeist.nl
www.zakelijkzeist.nl
www.zeistonderneemt.nl
www.centrumzeist.nl
www.centrumzeistvernieuwt.nl
www.samenvoorzeist.nl
www.zoekeninzeist.nl
www.cultuurzeist.nl

terug naar top

Geef een reactie

Ingelogd als Egbert VisscherUitloggen? De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Print page
Share Button

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *