Bomenbeheer

Geactualiseerd 26 juni 2017


Verlengde Slotlaan 2007

INHOUD

 

Bomen in Zeist
HOUDEN WE ZEIST GROEN?

Gemeente Zeist is bekend om haar rijke bomenbestand met monumentale lanen en speelse beplantingen in Engelse landschapsstijl. Een mooi bezit, maar niet onbeperkt houdbaar. Een groot deel van het bomenbestand is in een fase van verval terecht gekomen. Risico’s nemen toe, kosten gaan omhoog, bomen vallen weg, bewoners vrezen een teloorgang van hun groene woonomgeving. Wat doe je als beheerder in zo’n situatie? Terug planten wat wegvalt is geen duurzame oplossing.

In de gemeente staan veel bomen die geplant of gezaaid zijn in de periode 1850 tot nu. Vooral in de tweede helft van de vorige eeuw zijn massaal bomen gepoot in de toen nog nieuwe wijken. Dat betekent dat deze nu volwassen zijn en over enkele tientallen jaren het einde van hun levenscyclus bereiken. Het vervangen zal naar verwachting vooral in de jaren tussen 2023 – 2038 een piek vertonen. Het huidige budget voor het gemeentelijk groen is daarvoor ontoereikend. Alleen al aan straat-, laan- en parkbomen staan er in Zeist ongeveer 35.000 met een stamomtrek groter dan 20 cm.

Adviesgroep Bomen
Voor de toekomstige vervanging van deze gemeentelijke bomen heeft een Adviesgroep Bomen in augustus 2013 het rapport
Bomen: (kleurrijke) dragers van het groen in Zeist opgesteld. De groep met organisaties en burgers beveelt een kwaliteitsscenario aan om de straat-, laan- en parkbomen te zijner tijd te vervangen. Zij wil niet tot het uitkleden van het groen overgaan. Daarvoor hebben bomen voor Zeist een te belangrijke functie, zowel historisch als voor de woon- en leefomgeving. Alleen al door het groen in de wijken hebben de woningen ongeveer een 10 % hogere waarde. Dat blijkt uit een studie van milieu-econoom Tom Bade in opdracht van de provincie Utrecht: “Het geld groeit op onze heuvelrug”, 2008. Zie ook de inspraak van SMZ e.o. over de Notitie bomenverordening. Het Q-scenario (van Quality) kan om de kosten te drukken met slimme maatregelen voor een optimaal beheer worden gecombineerd. Wel is een structureel budget nodig. Zie ook de analyse Beter Zeist. Het voorstel is in lijn met de hoofdkeuzen van geldende Structuurvisie Zeist 2012 en het Groenstructuurplan, zie rubriek Beleid Zeist.

Lange termijn Bomenbeheerplan
Voor de ontwikkeling van een Bomenbeheerplan voor de lange termijn hebben de beheerders in gemeente Zeist op innovatieve wijze een antwoord gezocht. Samen met een groep enthousiaste en deskundige bewoners is een lange termijn bomenbeheerplan opgesteld, 25 jaar de toekomst in. Daarin wordt:

  • Een vervangingsproces uitgewerkt voor bijna de helft (!) van de 35.000 bomen in 25 jaar tijd;
  • Gebaseerd op een continue registratie van de toekomstverwachting van alle bomen;
  • Uitgewerkt in concrete vervangingsscenario’s voor verschillende ruimtelijke karakteristieken in de gemeente;
  • Rekening houdend met beheersing van de kosten.

Het op die manier ontstane Bomenbeheerplan moet leiden naar een toekomst met minder maar wel betere bomen. Die zullen op hun beurt weer een belangrijke bijdrage leveren aan de identiteit van de gemeente. Greenpoint Advies in Wageningen verstrekte het gereedschap waarmee de vele prognoses, berekeningen en visuele presentaties in het plan tot stand zijn gebracht. Daarvoor zijn nieuwe technieken ontwikkeld. Die zullen zeer waarschijnlijk ook goed inzetbaar zijn bij moderne vormen van assetmanagement en bewonersparticipatie.

Uitvoering gemeentelijk bomenbeheer komt op gang
De burgeradviesgroep bomen met o.a. representanten van Beter Zeist en de groene groepen geeft de gemeente ook advies over de uitvoering van het bomenbeheerplan. Er zullen aparte vervangingstrajecten worden gevolgd voor cultuur-historische lanen en voor gewone lanen en buurtgroen. Bij het laatstgenoemde groen wordt voorzien in meedenken door de bewoners. Er zullen tijdens het proefjaar 2017/2018 voor de verschillende soorten buurten en lanen pilotprojecten worden uitgevoerd. Dat is van belang om ervaring op te doen voor de implementatie van het bomenbeheerplan en voor het op te stellen vijfjarig uitvoeringsprogramma. Daartoe worden de pilotprojecten ook geëvalueerd. Inmiddels zijn een korte introductiefilm en een flyer ontwikkeld. Ook is het Bomenfonds voor de vervanging van gemeentelijke bomen verder toegenomen tot 2,5 miljoen euro door toevoeging van 5 ton uit het overschot van de jaarrekening 2016. Zie verder de projectbrief

Centrumplan en bomenbeheer.
Voor het centrum heeft een werkgroep van de bomenbeheergroep in oktober 2015 een checklist opgesteld voor de vervanging van bomen. Nu het college het centrum opnieuw inricht wordt de vervanging tegelijk uitgevoerd. Daarbij zal in ieder geval worden gezorgd voor meer wortelruimte voor de bomen. Ook zullen soorten worden gebruikt die beter passen bij de oorsprong van de lanen, zoals bij klassieke lanen en middeleeuwse wegen. Algehele vervanging betekent echter wel dat het aanzien van de lanen gedurende enkele jaren minder groen zal zijn. Op termijn wordt het laankarakter juist versterkt. 

terug naar top

BOMENBEHEERPLAN VOOR GEMEENTELIJKE BOMEN

De raad is akkoord met de keuze voor een Lange Termijn Bomenbeheerplan met een perspectief voor 70 jaar. Dat is voor de komende 25 jaar uitgewerkt in een Bomenbeheerplan. Verder zal er budget moeten worden gereserveerd voor het opvangen van de piek in kosten vervanging. Het bomenfonds zou eerst worden ondergebracht in een gecombineerde Reserve Integrale Ontwikkeling Zeist (RIOZ) voor ontwikkelingen op de beleidsvelden rood (bouwen/wonen), groen en sociaal.

Beter Zeist pleitte voor een structurele financiering van het openbaar groen in de begroting en in het meerjarenperspectief. Daarbij zou rekening moeten worden gehouden met de te verwachten  risico’s. Inmiddels is een eerste stap voor het instellen van een Bomenfonds gezet. Dit gebeurt door het in de begroting van 2015 1 miljoen euro uit het RIOZ te bestemmen als een (aparte) reserve voor de toekomst. Voor het tijdvak van 2015-2018 wordt voor de noodzakelijke herplant van gemeentelijke bomen 52 miljoen euro extra begroot. Het is de bedoeling dat de gemeente na de vaststelling van het nieuwe bomenbeheerplan de financiële onderbouwing verder gaat uitwerken.

De ontwikkeling van het plan lag geruime tijd stil als gevolg van ziekte van de medewerker.  Sinds het gemeentelijk lange termijn Bomenbeheerplan Zeist 2016-2041 medio 2016 werd vastgesteld geldt de (nieuwe) Bomenverordening alleen nog voor particuliere bomen.
Voor bosgebieden is in het algemeen de Boswet van toepassing. Daarin wordt bos in feite nog beschouwd als productieterrein voor hout tenzij het gaat om daartoe aangewezen natuurterreinen.

Voor de overige relevante informatie wordt verwezen naar onderstaande stukken. Daarbij zijn de nuanceringen van belang die in de beantwoording van de vragen van Stichting Beter Zeist worden gegeven.

terug naar top

BOMENVERORDENING ZEIST VOOR PRIVATE BOMEN

OLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERABomen als voedsel voor Paddestoelen en rechts een nest rode bosmieren in een holle beuk

In 2014 begon de gemeente met de voorbereiding van de vereenvoudiging van de Bomenverordening 2005. Het gaat om een vorm van deregulering mede in het kader van de resultaten van de bezuinigingsdialoog. De vroegere regeling was bovendien te streng, was niet goed uitvoerbaar en handhaafbaar en daarmee ook niet fraudebestendig. Het gemeentelijk GroenStructuurPlan (GSP) zou ten grondslag moeten liggen aan de nieuwe verordening. Stichting Beter Zeist en de vereniging Werkgroep Natuurlijk Zeist-West werkten mee in de werkgroep ter voorbereiding van een nieuwe regeling. De werkgroep werd ondersteund door enkele ambtenaren en een bomenjurist.

Twee scenario’s werden ontwikkeld op basis waarvan inmiddels een compromisscenario is opgesteld: “In groen vertrouwen”. Daarbij worden in de gemeente binnen de bebouwde witte en groene gebieden onderscheiden. Binnen de groene gebieden zijn nog kapvergunningen nodig, behalve voor enkele soorten bomen. In de witte gebieden in het kappen in principe vergunningvrij, zij het dat er uitzonderingen zijn. Het scenario is juridisch vertaald in de Bomenverordening Zeist 2016. Deze moet worden gebruikt bij het aanvragen van kapvergunningen. Daarbij wordt rekening gehouden met de criteria voor (vergunningvrij) kappen, zie de groene kaart met toelichting. 

Tot 13 oktober 2016 was het mogelijk zienswijzen in te dienen over de groene gebieden. Stichting Milieuzorg Zeist e.o. en Werkgroep Natuurlijk Zeist-West hebben daar gebruik van gemaakt. Zij wezen met ondersteuning van Beter Zeist op omissies in de kaarten en vragen om een grondiger inventarisatie. 

Voor de overige relevante informatie wordt verwezen naar onderstaande stukken.

terug naar top


Print page
Share Button

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *